Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §27.10.16.pr-27.10.16.3

遺言による保佐人指定と孫の財産保護の代替手段

4089 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

狂人や浪費者に対して父親が遺言で保佐人を指定した場合の法務官の選任義務を述べ、浪費者の孫の財産を守るための遺言上の代替手段とその正当性について論じる。

[TRYPHONINUS libro tertio decimo disputationum. ] §27.10.16.prSi furioso puberi quamquam maiori annorum uiginti quinque curatorem pater testamento dederit, eum praetor dare debet secutus patris uoluntatem: manet enim ea datio curatoris apud praetorem, ut rescripto diui Marci continetur.
[トリフォニヌス、論議録第十三巻] もし父親が、二十五歳を超えているとはいえ思春期に達した狂人に対して遺言で保佐人を指定した場合、プラエトルは父親の意思に従ってその者を(保佐人として)選任しなければならない。 なぜなら、神君マルクスの勅答に定められているように、保佐人のその指定はプラエトルのもとに委ねられたままであるからである。
H §27.10.16.1is consequens est, ut et si prodigo curatorem dederit pater, uoluntatem eius sequi debeat praetor eumque dare curatorem.
これから帰結するのは、父親が浪費者に対しても保佐人を指定した場合、プラエトルはその意思に従って彼を保佐人として選任しなければならないということである。
sed utrum omnimodo, an ita, si futurum esset, ut, nisi pater aliquid testamento cauisset, praetor ei bonis interdicturus esset? et maxime si filios habeat iste prodigus?
しかし、これはいかなる場合でもそうなのか、それとも、もし父親が遺言で何も対策を講じていなかったならば、プラエトルがその者に財産の管理・処分を禁止したであろう場合に限るのだろうか。 そして、特にその浪費者に子供がいる場合はどうだろうか。
§27.10.16.2Potuit tamen pater et alias prouidere nepotibus suis, si eos iussisset heredes esse et exheredasset filium eique quod sufficeret alimentorum nomine ab eis certum legasset addita causa necessitateque iudicii sui: aut si non habuit in potestate nepotes, quoniam emancipato iam filio nati fuissent, sub condicione eos heredes instituere, ut emanciparentur a patre prodigo.
しかしながら、父親は他の方法によっても自らの孫たちに配慮することができた。 すなわち、孫たちを相続人たるべきものと命じ、息子を廃除して、息子には彼ら(孫たち)から扶養料の名目で十分な特定の額を遺贈させ、その際に自らの判断の理由と必要性を書き添えることによってである。 あるいは、もし息子が既に解放された後に生まれたために孫たちを自らの支配下に置いていなかった場合には、浪費者である父親から解放されるという条件のもとで、彼らを相続人に指定することによってである。
§27.10.16.3Sed quid si nec ad hoc consensurus esset prodigus? sed per omnia iudicium testatoris sequendum est, ne, quem pater uero consilio prodigum credidit, eum magistratus propter aliquid forte suum uitium idoneum putauerit.
しかし、もし浪費者がこれにさえ同意しようとしないとしたらどうなるか。 だが、あらゆる点において遺言者の判断に従わなければならない。 それは、父親が確かな理由に基づいて浪費者であると信じた者を、政務官が自らの何らかの過失によって適格者であると見なしてしまうことがないようにするためである。

語釈・文法注

  1. §27.10.16.prmanet enim ea datio curatoris apud praetorem — apud praetorem(プラエトルのもとに、プラエトルに委ねられて)は、遺言による保佐人の指定(datio curatoris)がそれ自体で直ちに(ipso iure)直接の法的効力を持つわけではなく、最終的な任命権限は依然としてプラエトル(法務官)に留まり、法務官がその遺志を確認した上で正式に選任することを意味する。
  2. §27.10.16.1si futurum esset, ut, nisi pater aliquid testamento cauisset, praetor ei bonis interdicturus esset — 非人称表現 futurum esset ut(〜ということになるはずであったなら)に、条件節 nisi... cauisset(もし父親が遺言で対策を講じていなかったならば)が組み込まれた、過去における仮定の帰結を表す複雑な条件構造。「父親が遺言で何も定めていなかったとすれば、プラエトルがその者に財産管理・処分を禁止するはずであった状況」という反実仮想を表す。
  3. §27.10.16.3ne, quem pater uero consilio prodigum credidit, eum magistratus propter aliquid forte suum uitium idoneum putauerit — ne 節(目的・予防の接続法)の中に、関係節 quem... credidit(父親が真の考慮に基づいて浪費者であると信じた者)が挿入され、その先行詞である代名詞 eum が主節の目的格となっている。再帰代名詞の所有形容詞 suum は、挿入された関係節の主語(pater)ではなく、主節の主語である magistratus を指し、政務官自身の「過失、誤り、欠点」を指す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §27.10.16.pr-27.10.16.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:27.10.16.pr-27.10.16.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。