Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §26.7.47.pr-26.7.47.7

共同後見人の権限と財産管理に関するスカエウォラの答弁

3882 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

後見人の権限範囲や遺言による指定、共同後見における意思決定、および財産管理に関する様々な具体的な法的論点について、スカエウォラが答弁を通じて解決基準を示している。

[SCAEUOLA libro secundo responsorum. ] §26.7.47.prTitium et Maeiuum tutores quis dedit et cauit: Βούλομαι καὶ παρακαλῶ πάντας γίνεσθαι μετά τῆσ Μαιβἰου τοῦ ἀδελφοῦ μου γνώμησ, καὶ δίχα αὐτοῦ τὸ γινόμενον ἄκυρον ἔστω.
[スカエウォラ、答弁集第2巻より] ある人がティティウスとマエウィウスを後見人に指定し、次のように規定した。 「私は望み、かつすべての者が私の兄弟マエウィウスの意見に従って行動することを願う。 彼抜きで行われることは無効たるべし」。
Titius solus a debitoribus exegit: an liberati essent? respondi, si et administrationem Maeuio dedisset, non recte solutum. '
ティティウスが単独で債務者たちから取り立てた。 彼らは免責されたか。 私は回答した。 もし遺言者がマエウィウスにも管理権を与えていたのであれば、正しく支払われたとは言えない。
§26.7.47.1Quantum autem filio meo diurnum sufficiat, Marina et Ianuaria aestimabunt': quaero, an contenti esse debeant tutores arbitrio mulierum.
「わが息子に日用に十分な額がいくらであるかは、マリーナとヤヌアリアが査定するものとする」。 問う、後見人たちは女性たちの裁定に従うべきか。
respondi sumptum boni uiri arbitrio faciendum.
私は回答した。 費用は、誠実な人の裁定に従って支出されるべきである。
§26.7.47.2Tutores dati ad res Italicas instrumenta Romae reppererunt debitorum prouincialium, ut pecunia Romae aut ubicumque petitum fuerit soluatur: quaero, cum neque debitores in Italia essent neque eorum praedia, an haec exactio ad Italicae rei tutores pertineat.
イタリアの財産のために与えられた後見人たちが、ローマにおいて、属州の債務者たちの証書を発見した。 それは、金銭がローマにおいて、あるいは請求された場所のどこにおいてでも支払われるべき、というものであった。 問う、債務者たちも彼らの不動産もイタリアにない場合、この取立てはイタリアの財産の後見人に属するか。
respondi, si prouincialis contractus esset, non pertinere, respicere tamen ad officium eorum, ne instrumentorum ignorantia contractus eos, ad quos administratio pertineret, lateret.
私は回答した。 もし属州における契約であるならば属しない。 しかし、証書についての無知によって、管理が属する者たちに契約の存在が知られないままになることがないようにすることは、彼らの職務に関係する。
§26.7.47.3A matre datus testamento tutor cum putaret se tutorem esse, distraxit bona materna et paterna pupillorum et decessit non soluendo: quaeritur, an pupillus res possit uindicare.
母親によって遺言で与えられた後見人が、自分が後見人であると信じて、被後見人たちの母方および父方の財産を売却し、債務超過の状態で死亡した。 問われる、被後見人はそれらの物を回収できるか。
respondi, si manent res pupilli, uindicari ab eo posse.
私は回答した。 もし被後見人の物が残っているならば、彼によって回収されうる。
§26.7.47.4Praefectus legionis ita testamento cauit: 'uolo, ut sit in arbitrio tutorum filii mei, si uoluerint, huius summae uncias inferre usurarum nomine ita, ne nummi dispargantur': quaero, si apparuerit pecunia faenerata a tutoribus, iudicio tutelae uncias usuras an uero eas quas stipulati sunt praestare debeant.
軍団長が遺言でこのように規定した。 「私は望む、わが息子の後見人たちの裁量に委ねられ、もし彼らが望むなら、金銭が散逸しないように、この総額に対して利息の名目で12分の1を繰り入れることを」。 問う、もし金銭が後見人たちによって貸し付けられていたことが判明した場合、後見訴訟において、彼らは12分の1の利息を支払うべきか、それとも彼らが約定した利息を支払うべきか。
respondi, si secundum uoluntatem defuncti elegissent usurarum praestationem neque pupilli nomine in faenus dedissent, id praestatur, quod testator uoluisset.
私は回答した。 もし彼らが故人の意思に従って利息の支払を選択しており、かつ被後見人の名義で貸付けに回していなかったのであれば、遺言者が望んだことが支払われる。
§26.7.47.5Lucius Titius mutuam pecuniam a tutore accepit et rem hereditariam pignori ei dedit: post triennium iam puberibus his, quorum tutela administrata est, fisco bona defuncti adiudicata sunt, quia mortem eius heres non est ultus: quaeritur, an id nomen pupillus recusare possit.
ルキウス・ティティウスは後見人から消費貸借による金銭を受け取り、相続財産を彼に質権として提供した。 3年後、後見が管理されていた者たちがすでに成人したとき、故人の財産が国庫に帰属された。 その理由は、相続人が彼の死を糾明しなかったためである。 問われる、被後見人はその債権を拒絶できるか。
respondi secundum ea quae proponuntur id nomen ad onus tutorum non pertinere.
私は回答した。 提示された状況によれば、その債権は後見人たちの負担には属しない。
§26.7.47.6Altero ex duobus fratribus sociis bonorum et negotiationis defuncto, herede filio, patruus tutor uenditis omnibus communis negotiationis mercibus et sibi redemptis negotium suo nomine exercuit: quaesitum est, utrum compendium negotii an usuras pecuniae praestare debeat.
財産および事業の共同経営者であった二人の兄弟の一方が死亡し、その息子が相続人となったとき、叔父である後見人が、共同事業のすべての商品を売却し、それを自分で買い取って、自らの名義で事業を行った。 問われた、彼は事業の利益を支払うべきか、それとも金銭の利息を支払うべきか。
respondi secundum ea quae proponuntur pupillo usuram, non compendium praestandum.
私は回答した。 提示された状況によれば、被後見人に対しては利息が支払われるべきであり、事業の利益ではない。
§26.7.47.7Tutor rerum Italicarum conuentus a creditore prouinciali, ubi rem pupillus habuit, soluit: quaesitum est, an id tutelae iudicio reputari potest.
イタリア財産の後見人が、被後見人が財産を有していた属州の債権者から訴えられて、支払った。 問われた、それは後見訴訟において考慮されうるか。
respondi nihil proponi, cur non possit.
私は回答した。 考慮されえないとする理由は何も提示されていない。

語釈・文法注

  1. §26.7.47.prsi et administrationem Maeuio dedisset — 条件節の主語は省略された遺言者(quis)。接続詞 `et` は「マエウィウスに対しても(ティティウスに加えて)」という意味。遺言者が二人の後見人に等しく管理権を与えていた場合、遺言の文面(マエウィウスの意見なくしては無効)により、一方の単独行動による債権回収は無効となり、債務者は免責されない。
  2. §26.7.47.1boni uiri arbitrio — 法概念としての「誠実な人の判断(vir bonus の裁定)」を指す。遺言において特定の個人の主観的な査定(arbitrium)に委ねられた事項であっても、それが不当に過大または過小な場合は、裁判官により客観的かつ合理的な適正基準(arbitrium boni viri)に基づいて修正されるべきであることを示す。
  3. §26.7.47.2ne instrumentorum ignorantia contractus eos, ad quos administratio pertineret, lateret — 接続詞 `ne` に導かれる目的節の構造。`instrumentorum ignorantia`(証書に対する無知・不知)が手段の奪格、`contractus`(契約)が主語、`eos`(~の者たち、すなわち属州の財産管理を担当する者たち)が他動詞 `lateret`(隠れる、知られないままになる)の対格目的語。全体として「証書が存在することを知らないために、管理を担う者たちに契約の存在が知られないままになることがないように」という構造をとる。
  4. §26.7.47.5quia mortem eius heres non est ultus — ローマ法における「不徳義な相続人(heres indignus)」の制度に基づく描写。被相続人が不審な死を遂げた際、相続人が法的手段によってその死を究明(追及)しない場合、相続財産は相続人から剥奪され、国庫(fiscus)に没収された。
  5. §26.7.47.6pupillo usuram, non compendium praestandum — 主動詞 `esse` の省略された対格不定詞構文。後見人が自己取引により共同事業の財産を自分のものとし、自己名義で営業を行った場合、その行為から生じた利益(compendium)は法律上被後見人に直接帰属しないが、使用した被後見人の資金に対する利息(usuras)を支払う義務を負う。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §26.7.47.pr-26.7.47.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:26.7.47.pr-26.7.47.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。