Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §26.4.3.pr-26.4.3.10

保護者と解放親の法定後見とその承継

3794 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

十二表法に基づく保護者の法定後見について、解放の態様に応じた後見人の決定方法や、保護者の一方が死亡した場合等の承継の順位および不可能性、親による子の解放に伴う法定後見について説明している。

[IDEM libro trigesimo octauo ad Sabinum. ] §26.4.3.prTutela legitima, quae patronis defertur e lege duodecim tabularum, non quidem specialiter uel nominatim delata est, sed per consequentias hereditatium, quae ex ipsa lege patronis datae sunt.
[同著者、サビヌス註釈第三十八巻] 十二表法によって保護者に授けられる法定後見は、確かに特別に、あるいは名指しで授けられたわけではなく、同法自体によって保護者に与えられた相続権の帰結を通じて授けられたのである。
Ergo marumissor §26.4.3.1ex lege duodecim tabularum tutor est, siue sponte manumisit siue etiam compulsus ex causa fideicommissi manumisit.
したがって、解放者は、自発的に解放したか、あるいは遺言信託の理由から強制されて解放したかを問わず、十二表法に基づき後見人となる。
§26.4.3.2Sed et si hac lege emit, ut manumitteret, et ex constitutione diui Marci ad Aufidium Uictorinum peruenit ad libertatem, dicendum est tutorem esse.
しかし、解放するという条件のもとで購入し、そして神君マルクスのあて先がアウフィディウス・ウィクトリヌスである勅法に基づき自由を得るに至った場合にも、後見人であると言うべきである。
Plane si forte ex §26.4.3.3Rubriano senatus consulto peruenerit ad libertatem, non habebit tutorem eum qui rogatus est, sed orcinus libertus effectus ad familiam testatoris pertinebit.
明らかに、もし仮にルブリアヌム元老院議決によって自由を得るに至った場合には、解放を求められた者を後見人として持つことはなく、オルクス(冥府)の解放奴隷となった上で、遺言者の家に属することになる。
in qua specie incipit tutela ad liberos patroni primos pertinere, quae ad patronos non pertinuit: quod quidem in omnibus orcinis libertis locum habet testamento manumissis.
この形態においては、保護者自身には属さなかった後見が、保護者の直系の子らに属し始めることになる。 このことは、遺言によって解放されたすべてのオルクスの解放奴隷において当てはまる。
§26.4.3.4Si duo pluresue manumittant, omnes tutores sunt: sed si mulier sit inter manumissores, dicendum est solos masculos fore tutores.
二人以上の者が解放する場合、全員が後見人となる。 しかし、解放者の中に女性がいる場合には、男性のみが後見人になると言うべきである。
§26.4.3.5Sed si aliquis ex patronis decesserit, tutela penes ceteros patronos est, quamuis ille filium reliquerit.
しかし、保護者の誰かが死亡した場合、たとえその者が息子を残していたとしても、後見は残りの保護者らの手にある。
sed et si ab hostibus fuerit captus, interim soli compatroni tutores sunt.
しかしまた、敵に捕らえられた場合も、差し当たり共同保護者のみが後見人となる。
simili modo et si in seruitutem redactus sit, apparet ceteros esse tutores.
同様に、奴隷状態に貶められた場合にも、残りの者が後見人であることは明らかである。
§26.4.3.6Sed si omnes patroni decesserint, tunc tutela ad liberos eorum incipit pertinere.
しかし、すべての保護者が死亡した場合、そのとき後見はその子らに属し始める。
§26.4.3.7Proinde si alter ex patronis filium, alter nepotem reliquerit, utrum ad solum filium an uero et ad nepotem tutela pertineat, quia et nepos in familia patris sui proximus est? hoc apparebit ex legitimis hereditatibus: legitima autem hereditas ad solum filium pertinet.
したがって、保護者の一方が息子を、他方が孫を残した場合、後見は息子だけに属するのか、それとも孫にも属するのか。 というのも、孫もまたその父の家において最近親者であるからである。 このことは、法定相続から明らかになる。 そして法定相続は、息子だけに属する。
ergo et tutela ad solum filium descendit, post filium tunc ad nepotem.
したがって、後見もまた息子だけに下り、息子の後に初めて孫へと下る。
§26.4.3.8Quaeri potest, si patroni filius sit remotus uel excusatus, an nepoti tutela deferatur.
保護者の息子が排除されたか、あるいは免除された場合、孫に後見が授けられるか、ということが問われうる。
et Marcellus in ea sententia est, ut succedi non posse scribat: idcirco enim abierunt tutela, ut alii in locum eorum dentur, non ut successio admittatur.
そしてマルケルスは、承継されえないと書く見解を支持している。 なぜなら、彼らが後見を離れたのは、他の者がその場所に与えられるためであって、承継が認められるためではないからである。
§26.4.3.9Non tantum autem morte, uerum etiam capitis deminutione successio debet in legitima tutela admitti: quare si proximior capite deminutus est, qui post eum est succedit in tutelae administratione.
しかし、死亡だけでなく、人格喪失によっても、法定後見において承継が認められるべきである。 したがって、より近親の者が人格喪失を受けた場合、その次の者が後見の管理を承継する。
§26.4.3.10Si parens filium uel filiam uel nepotem uel neptem uel deinceps impuberes, quos in potestate habeat, emancipet, uicem legitimi tutoris sustinet:
もし親が、自己の権力内にある、未成年の息子、娘、孫、孫娘、あるいはその下の世代の者を解放(自活)させる場合、その親は法定後見人の役割を果たす。

語釈・文法注

  1. 26.4.3.1Ergo manumissor — §26.4.3.pr の末尾にある主語の "Ergo manumissor"(したがって、解放者は)は、節の境界を跨いで §26.4.3.1 の冒頭にある述語 "tutor est"(後見人となる)に係る。これは、テキストの写本上の節分割によって生じた視覚的な離隔である。
  2. 26.4.3.2hac lege ut manumitteret — "lex" は通常「法律」を意味するが、ここでは「契約条項、約束、特定の条件」を指す。"ut manumitteret" はその具体的な約束内容を説明する名詞節(同格・目的)であり、「解放するという条件(約束)のもとで」と訳される。
  3. 26.4.3.8succedi non posse — 動詞 "succedere" は自動詞として用いられており、"succedi" はその非人称受動不定詞(承継がなされること、後継者が入ること)である。"non posse"(〜であり得ない)と組み合わさることで、「(法定後見においては)承継が起こり得ない」という意味になる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §26.4.3.pr-26.4.3.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:26.4.3.pr-26.4.3.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。