Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §26.2.1.pr-26.2.1.2

支配下にある子や孫に対する遺言後見人の指定要件

3747 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

十二表法および古典期ローマ法における、家長(親)による支配下の子(遺後子や孫を含む)に対する遺言による後見人指定の要件と、孫へ後見人を指定する際の中間にある息子の支配関係の影響について論じている。

[GAIUS libro duodecimo ad edictum prouinciale. ] §26.2.1.prLege duodecim tabularum permissum est parentibus liberis suis siue feminini siue masculini sexus, si modo in potestate sint, tutores testamento dare.
[ガイウス、地方告示注解第12巻] 十二表法によって、親たちに対しては、自らの支配下にある限り、女性であれ男性であれ、その子らに遺言で後見人を指定することが許されている。
§26.2.1.1Item scire debemus etiam postumis filiis uel nepotibus uel ceteris liberis licere parentibus testamento tutores dare, qui modo in ea causa sint, ut, si uiuo eo nati fuerint, in potestate eius futuri sint neque testamentum rupturi.
同様に、遺後子である子や孫、あるいはその他の卑属に対しても、彼らが、もし遺言者の生存中に生まれていたならばその支配下に入るはずであり、かつ遺言を無効にすることがないような状態にありさえすれば、親たちが遺言で後見人を指定することが許されているということを、我々は知っておかねばならない。
§26.2.1.2Item ignorandum non est eum, qui filium in potestate et nepotem ex eo aeque in potestate habebit, si nepoti tutorem dederit, ita recte dedisse uideri, si nepos post mortem eius in patris sui potestatem recasurus non sit: quod euenit, si uiuo testatore filius in potestate eius esse desierit.
同様に、次のことも知っておかねばならない。 支配下にある息子と、彼から生まれた同じく支配下にある孫を抱える者が、もし孫に後見人を指定したならば、その孫が遺言者の死後に自身の父親の支配下に戻ることがない場合に限り、適法に指定したものと見なされる。 このことは、遺言者の生存中に息子がその支配下にあることをやめた場合に起こる。

語釈・文法注

  1. §26.2.1.prsi modo in potestate sint — 接続法現在 sint の主語は、直前の被修飾語である与格 liberi suis(その子たち)である。すなわち、後見人を指定される側の子供たちが、遺言者の家父長権(patria potestas)の下にあることが要件となる。
  2. §26.2.1.1qui modo in ea causa sint, ut, si uiuo eo nati fuerint, in potestate eius futuri sint neque testamentum rupturi — 関係代名詞 qui の先行詞は postumis filiis uel nepotibus uel ceteris liberis(遺後子たる子や孫、その他の卑属)である。ut 節内では、未来分詞を用いた周辺能動(futuri sint および省略された rupturi [sint])が用いられ、「もし遺言者の生存中に生まれていたならば、支配下に入るはずであり、また遺言を無効にするはずのないこと」という過去から見た未来の想定を表す。eo および eius は遺言者である親(parente / testatore)を指す。
  3. §26.2.1.2eum, qui filium in potestate et nepotem ex eo aeque in potestate habebit, si nepoti tutorem dederit, ita recte dedisse uideri, si nepos post mortem eius in patris sui potestatem recasurus non sit — 主節 ignorandum non est に続く、eum を意味上の主語(主格的対格)とする対格不定詞(Accusativus cum Infinitivo)の構造。eum(先行詞)... recte dedisse uideri(彼が適法に指定したと見なされること)に対して、si nepoti tutorem dederit(もし彼が孫に後見人を指定したならば)という条件節と、さらに ita... si...(〜の場合に限りそのように…)によって導かれる si nepos... recasurus non sit(もし孫が戻ることがないならば)という条件節が二重に係っている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §26.2.1.pr-26.2.1.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:26.2.1.pr-26.2.1.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。