Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §26.1.6.pr-26.1.6.4

後見人の選任要件と任命権限の範囲

3734 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

口のきけない未成年者や耳の聞こえない未成年者への後見人指定、および総督による条件付き指定の無効性について述べ、後見人指定の権限が法や皇帝の特有の授権によるものであること、また父親が捕虜となった場合の暫定的な財産保佐について論じている。

[ULPIANUS libro trigesimo octauo ad Sabinum. ] §26.1.6.prMuto itemque mutae impuberibus tutorem dari posse uerum est: sed an auctoritas eis accommodari possit, dubitatur.
[ウルピアヌス『サビヌス註釈』第38巻] 口のきけない(男の)未成年者、および同様に口のきけない(女の)未成年者に対して後見人が与えられうるということは真実である。 しかし、彼らに対して(後見人の)合意が適合せしめられうるかは疑わしい。
et si potest tacenti, et muto potest.
そして、もし沈黙している者に対して可能であるならば、口のきけない者に対しても可能である。
est autem uerius, ut Iulianus libro uicesimo primo digestorum scripsit, etiam tacentibus auctoritatem posse accommodare.
しかし、ユリアヌスが『学説彙纂』第21巻に書いているように、沈黙している者たちに対しても(後見人が)合意を適合させることができるというのが、より真実に近い。
§26.1.6.1Sub condicione a praesidibus prouinciarum non posse dari tutorem placet et, si datus sit, nullius esse momenti dationem: et ita Pomponius ait: hanc autem adiectionem, quam praesides prouinciarum faciunt 'tutorem do, si satisdederit' non condicionem in se habere, sed admonitionem, non aliter ei tutelam committi, quam si satisdederit, hoc est non aliter ei gerere permittendum, quam si rem saluam fore cauerit.
属州総督によって条件付きで後見人が与えられうることはなく、もし与えられたとしても、その指定は効力を有しないと解されている。 そしてポンポニウスは次のように言っている。 属州総督たちが付け加える「もし彼が保証を立てるならば、私は後見人を与える」というこの付加は、それ自体の中に条件を含んでいるのではなく、訓告を含んでおり、彼が保証を立てる場合でなければ彼に後見は委ねられず、すなわち、彼が財産の安全を担保しない限りは彼に後見を行うことを許してはならない、ということを意味する。
§26.1.6.2Tutoris datio neque imperii est neque iurisdictionis, sed ei soli competit, cui nominatim hoc dedit uel lex uel senatus consultum uel princeps.
後見人の指定は、命令権に属するものでも裁判権に属するものでもなく、法律、元老院議決、あるいは皇帝が名指しでこの権限を与えた者だけに属する。
§26.1.6.3Surdo impuberi poterit tutor dari.
耳の聞こえない未成年者に対しても後見人が与えられうる。
§26.1.6.4Ei cuius pater in hostium potestate est tutorem dari non posse palam est: sed si datus sit, an in pendenti sit datio, quaeri potest.
父親が敵の支配下にある者に対して後見人が与えられえないことは明白である。 しかし、もし与えられた場合、その指定が保留状態にあるかどうかが問われうる。
et non puto dationem ualere: sic enim post patris regressum reccidit in potestatem, atque si numquam pater ab hostibus captus fuisset.
Und私はその指定が有効であるとは思わない。 なぜなら、このようにして父親の帰還後に、彼は父親が敵によって決して捕らえられなかったかのように(父の)権力へと戻るからである。
immo curator substantiae dari debet, ne in medio pereat.
むしろ、その間に財産が滅失しないように、財産保佐人が与えられるべきである。

語釈・文法注

  1. §26.1.6.prauctoritas eis accommodari possit — eis は前文の muto itemque mutae impuberibus(口のきけない未成年者たち)を指す与格。accommodari は他動詞 accommodo の受動不定詞。後見人が被後見人の法行為に与える「同意」(auctoritas)が、言葉を発することのできない未成年者に適用・授与されうるかどうかが論点となっている。
  2. §26.1.6.pretiam tacentibus auctoritatem posse accommodare — accommodare は能動不定詞であり、その意味上の主語として「後見人(tutorem)」が省略されている。また、tacentibus(沈黙している者たち)は、accommodare の間接目的語(与格)である。
  3. §26.1.6.1nullius esse momenti dationem — nullius momenti は性質・価値を表す属格(記述属格)。dationem は対格不定詞句の主語であり、全体として placet(〜と認められている、〜が承認されている)の主語となる対格不定詞節の一部を形成している。
  4. §26.1.6.1non aliter ei tutelam committi, quam si satisdederit — non aliter ... quam si は「〜でなければ…ない」という条件文に類する表現。ei(彼に)は、新しく指定された後見人を指す与格。
  5. §26.1.6.2Tutoris datio neque imperii est neque iurisdictionis — imperii および iurisdictionis は所有・所属の属格(「〜の権能に属する」「〜の性質のものである」)。後見人の指定行為の法的な法的性質が、行政的命令権や裁判管轄権によるものではないことを示す。
  6. §26.1.6.4in pendenti sit datio — in pendenti は「宙に浮いた状態、保留状態、未確定の状態」を意味する前置詞句。pendeo(ぶら下がる、未決である)の現在分詞の中性単数名詞化に由来する。
  7. §26.1.6.4reccidit in potestatem, atque si numquam pater ab hostibus captus fuisset — atque si(または ac si)は「あたかも〜であるかのように」という比喩・比較を表す接続詞。fuisset は接続法過去完了で、過去の事実に反する仮定(反実仮想)を表す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §26.1.6.pr-26.1.6.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:26.1.6.pr-26.1.6.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。