[ULPIANUS libro secundo ad legem Iuliam et Papiam. ] §25.7.1.prQuae in concubinatu est, ab inuito patrono poterit discedere et alteri se aut in matrimonium aut in concubinatum dare? ego quidem probo in concubina adimendum ei conubium, si patronum inuitum deserat, quippe cum honestius sit patrono libertam concubinam quam matrem familias habere.
[ウルピアーヌス『ユリウス・パピウス法注解』第2巻] \n \n内縁関係にある女性は、意に反するパトローヌスから去り、他の人に妻として、あるいは内縁の妻として自分を与えることができるだろうか。 私としては、もし彼女が意に反するパトローヌスを見捨てるなら、内縁の妻である間は、彼女から婚姻権が剥奪されるべきであると承認する。 なぜなら、パトローヌスにとっては、解放自由女を家母として持たれるよりも、自分の内縁の妻として持っていることの方が体面が良いからである。
§25.7.1.1Cum Atilicino sentio et puto solas eas in concubinatu habere posse sine metu criminis, in quas stuprum non committitur.
\n \n私はアティリキヌスと同意見であり、不法情交罪が成立しない女性たちだけを、犯罪の恐れなしに内縁関係に置くことができると考える。
§25.7.1.2Qui autem damnatam adulterii in concubinatu habuit, non puto lege Iulia de adulteriis teneri, quamuis, si uxorem eam duxisset, teneretur.
\n \nしかし、姦通罪で有罪判決を受けた女性を内縁関係に置いていた者は、ユリウス姦通罪法による責任を負わないと私は考える。 もっとも、もし彼が彼女を妻として娶っていたならば、責任を負うであろうが。
§25.7.1.3Si qua in patroni fuit concubinatu, deinde filii esse coepit uel in nepotis, uel contra, non puto eam recte facere, quia prope nefaria est huiusmodi coniunctio, et ideo huiusmodi facinus prohibendum est.
\n \nもしある女性がパトローヌスの内縁関係にあり、その後にその息子の、あるいは孫の内縁関係に入るようになった場合、あるいはその逆の場合、彼女が正しいことをしているとは私は思わない。 なぜなら、このような結合はほとんど不道徳だからであり、したがってこのような悪行は禁止されなければならないからである。
§25.7.1.4Cuiuscumque aetatis concubinam habere posse palam est, nisi minor annis duodecim sit.
\n \n12歳未満でない限り、いかなる年齢の内縁の妻をも持つことができることは明らかである。