Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §25.5.1.pr-25.5.1.5

胎児の利益のための占有侵害と退去手続

3721 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

法務官の告示に基づき、胎児を利する占有が悪意で他人に移転された場合の救済訴訟や、占有侵害者の退去手続、および責任の制限について論じている。

[ULPIANUS libro trigesimo quarto ad edictum. ] §25.5.1.prHoc edicto rectissime praetor prospexit, ne, dum in fauorem partus possessionem polliceatur, aliis praedae occasionem praebeat:
[ウルピアーヌス『告示注解』第34巻] この告示によって法務官は、胎児の利益のために占有を約束する間に、他の者たちに略奪の機会を与えることのないよう、極めて適切に配慮した。
§25.5.1.1Idcirco constituit actionem in mulierem, quae in alium hanc possessionem dolo malo transtulit.
それゆえ法務官は、悪意をもってこの占有を他者に移転した女に対する訴えを設けた。
non solum mulierem praetor coercet, uerum eum quoque in cuius potestate ea fuerit, scilicet si dolo ipsorum alius in possessionem fuerit admissus, actionemque in tantum pollicetur in eos, quanti interfuerit eius qui experitur.
法務官は女を制裁するだけでなく、彼女がその権力下にあった者をも制裁する。 すなわち、彼らの悪意によって他者が占有への立ち入りを許された場合であり、訴えを提起する者の関心の額を限度として、彼らに対する訴えを約束するのである。
§25.5.1.2Necessario praetor adiecit, ut, qui per dolum uenit in possessionem, cogatur decedere: coget autem eum decedere non praetoria potestate uel manu ministrorum, sed melius et ciuilius faciet, si eum per interdictum ad ius ordinarium remiserit.
法務官は、悪意によって占有に入った者が退去を強制されるべきであることを、必然的なこととして付け加えた。 しかし、彼に退去を強制するにあたり、法務官としての権力や部下の手によるのではなく、禁令を通じて彼を通常の訴訟手続に委ねるならば、より良く、またより市民法的に法を執行することになるであろう。
§25.5.1.3Interest autem eius qui experitur admissum alium in possessionem non fuisse, cum forte bona fide fructus perceptos consumpserit, aut si praedo uenerit in possessionem, a quo fructus consequi non possit, quia soluendo non est.
ところで、訴えを提起する者にとって、他者が占有に入ることを許されなかったことは重要な関心事である。 というのも、その他者が、収取した果実を善意で消費してしまったかもしれないし、あるいは、支払い能力がないために果実を回収することが不可能な侵奪者が占有に入ったかもしれないからである。
§25.5.1.4Haec actio etiam post annum dabitur, quia rei habet persecutionem.
この訴えは1年を経過した後にも与えられる。 なぜなら、これは物の追及の性質を有しているからである。
§25.5.1.5Et si filia familias sit quae dolo fecit, in patrem dabitur actio, si quid ad eum peruenerit.
そして、悪意の行為を行ったのが家女である場合には、何らかの利得が父親のもとに至ったならば、父親に対して訴えが与えられる。

語釈・文法注

  1. §25.5.1.1quanti interfuerit eius qui experitur — 非人称動詞 `interest`(…にとって重要である、関心がある)の構文。関心を持つ主体は属格(ここでは `eius`)で表され、関心の程度や価値は価値・価格の属格(ここでは `quanti`)で表される。`quanti interfuerit eius` で「訴えを提起する者にとってどれほどの金銭的価値があるか(損害額)」を意味する。
  2. §25.5.1.3soluendo non est — 与格を伴う `esse` の慣用表現。`soluendo` は `soluere`(支払う)の動形容詞(あるいは動名詞)の与格であり、`soluendo esse` で「支払い能力がある」「資力がある」を意味する。したがって、否定の `non` を伴う `soluendo non est` は「支払い能力がない」「債務超過である」という意味になる。
  3. §25.5.1.4rei habet persecutionem — ローマ法における訴えの性質(罰金追及か物追及か)に関する表現。`rei persecutio` は失われた財産の回復(物の追及)を目的とする訴訟活動を指し、1年の除斥期間(消滅時効)を過ぎても提起できる理由とされる(罰金追及訴え `actio poenalis` は通常1年で消滅する)。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §25.5.1.pr-25.5.1.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:25.5.1.pr-25.5.1.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。