[ULPIANUS libro uicesimo quarto ad edictum. ] §25.4.1.10De inspiciendo uentre custodiendoque partu sic praetor ait: 'Si mulier mortuo marito praegnatem se esse dicet, his ad quos ea res pertinebit procuratoriue eorum bis in mense denuntiandum curet, ut mittant, si uelint, quae uentrem inspicient.
胎内の検査および出産の監視について、プラエトルは次のように述べている。 「もし夫の死後に女性が自分は妊娠していると主張する場合、彼女は、そのことに利害関係を有する者たち、あるいは彼らの代理人に対し、彼らが望むなら胎内を検査する女性たちを送ることができるよう、月に2回通告するように手配しなければならない。
mittantur autem mulieres liberae dumtaxat quinque haeque simul omnes inspiciant, dum ne qua earum dum inspicit inuita muliere uentrem tangat.
ただし、送られるのは自由人の女性に限り、その数は5人までとし、彼女ら全員が同時に検査を行うものとする。 ただし、彼女らのうち誰も、検査中に女性の意に反して胎内に触れてはならない。
mulier in domu honestissimae feminae pariat, quam ego constituam.
女性は、私が指定する最も貞淑な女性の家で出産しなければならない。
mulier ante dies triginta, quam parituram se putat, denuntiet his ad quos ea res pertinet procuratoribusue eorum, ut mittant, si uelint, qui uentrem custodiant.
女性は、自らが出産する予定と考える日の30日前に、そのことに利害関係を有する者たち、あるいは彼らの代理人に対し、彼らが望むなら胎内を監視する者を送ることができるよう通告しなければならない。
in quo conclaui mulier paritura erit, ibi ne plures aditus sint quam unus: si erunt, ex utraque parte tabulis praefigantur.
女性が出産することになる部屋においては、出入り口は一つだけでなければならない。 もしそれ以上ある場合は、両側から板を打ち付けて塞がなければならない。
ante ostium eius conclauis liberi tres et tres liberae cum binis comitibus custodiant.
その部屋の戸口の前では、3人の自由人の男と3人の自由人の女が、それぞれ2人の随行員を伴って監視しなければならない。
quotienscumque ea mulier in id conclaue aliudue quod siue in balineum ibit, custodes, si uolent, id ante prospiciant et eos qui introierint excutiant.
その女性がその部屋、あるいは他の部屋、あるいは浴場に行く時はいつでも、監視人たちは、望むなら、それを事前に検分し、中に入った者たちを身体検査しなければならない。
custodes, qui ante conclaue positi erunt, si uolunt, omnes qui conclaue aut domum introierint excutiant.
部屋の前に配置された監視人たちは、望むなら、部屋または家に入るすべての人を身体検査しなければならない。
mulier cum parturire incipiat, his ad quos ea res pertinet procuratoribusue eorum denuntiet, ut mittant, quibus praesentibus pariat.
女性が分娩を始める時は、そのことに利害関係を有する者たち、あるいは彼らの代理人に通告し、彼らの立ち会いのもとで出産しなければならない。
mittantur mulieres liberae dumtaxat quinque, ita ut praeter obstetrices duas in eo conclaui ne plures mulieres liberae sint quam decem, ancillae quam sex.
送られる自由人の女性は5人までとし、助産婦2人のほかには、その部屋に自由人の女性は10人、女奴隷は6人を超えていてはならない。
hae quae intus futurae erunt excutiantur omnes in eo conclaui, ne qua praegnas sit.
中にいる予定の女性たちは全員、すり替え用の妊娠をしている者がいないか、その部屋の中で身体検査されなければならない。
'tria lumina ne minus ibi sint', scilicet quia tenebrae ad subiciendum aptiores sunt.
『灯火は3つ未満であってはならない』。 これは明らかに、暗闇が子のすり替えに好都合だからである。
'quod natum erit, his ad quos ea res pertinet procuratoribusue eorum, si inspicere uolent, ostendatur.
『生まれた子は、そのことに利害関係を有する者たち、あるいは彼らの代理人が検査を望むなら、彼らに示されなければならない。
apud eum educatur, apud quem parens iusserit.
親が指示した者のもとで養育されなければならない。
si autem nihil parens iusserit aut is, apud quem uoluerit educari, curam non recipiet: apud quem educetur, causa cognita constituam.
もし親が何も指示しなかったか、あるいは親が養育されることを望んだ者がその配慮を引き受けない場合は、誰のもとで養育されるべきか、私は事情を審査した上で決定する。
is apud quem educabitur quod natum erit, quoad trium mensum sit, bis in mense, ex eo tempore quoad sex mensum sit, semel in mense, a sex mensibus quoad anniculus fiat, alternis mensibus, ab anniculo quoad fari possit, semel in sex mensibus ubi uolet ostendat.
生まれた子が養育される場所の者は、子が3ヶ月に達するまでは月に2回、その時から6ヶ月に達するまでは月に1回、6ヶ月から1歳になるまでは隔月に、1歳から口がきけるようになるまでは6ヶ月に1回、彼が望む場所で示さなければならない。
si cui uentrem inspici custodiriue adesse partui licitum non erit factumue quid erit, quo minus ea ita fiant, uti supra comprehensum est: ei quod natum erit possessionem causa cognita non dabo.
もし誰かに対して、胎内の検査、監視、あるいは出産への立ち会いが許されなかった場合、あるいは、上述の規定通りにそれらが行われることを妨げる何らかの行為がなされた場合、私は事情を審査した上で、生まれた子に対して相続財産の占有を与えない。
siue quod natum erit, ut supra cautum est, inspici non licuerit, quas utique actiones me daturum polliceor his quibus ex edicto meo bonorum possessio data sit, eas, si mihi iusta causa uidebitur esse, ei non dabo'.
あるいは、生まれた子が、上述のように規定されている通りに検査されることが許されなかった場合、私が私の告示に基づき遺産占有を与えると約束しているあらゆる訴権を、正当な理由があると私に認められない限り、私はその子に与えない。
§25.4.1.11Quamuis sit manifestissimum edictum praetoris, attamen non est neglegenda interpretatio eius.
』」プラエトルの告示は極めて明白であるが、それでもその解釈を軽視すべきではない。
§25.4.1.12Denuntiare igitur mulierem oportet his scilicet, quorum interest partum non edi, uel totam habituris hereditatem uel partem eius siue ab intestato siue ex testamento.
したがって、女性は、出産が行われないことに利害関係を有する者たち、すなわち、無遺言相続か遺言によるかを問わず、遺産の全部または一部を取得することになる者たちに対して通告しなければならない。
§25.4.1.13Sed et si seruus heres institutus fuerit, si nemo natus sit, Aristo scribit, huic quoque seruo quamuis non omnia, quaedam tamen circa partum custodiendum arbitrio praetoris esse concedenda.
しかし、もし誰も生まれなかった場合には奴隷が相続人に指定されているという場合、アリストーは書いている、この奴隷に対しても、すべてではないにせよ、出産を監視することに関して、プラエトルの裁量によってある程度の権利が認められるべきであると。
quam sententiam puto ueram: publice enim interest partus non subici, ut ordinum dignitas familiarumque salua sit: ideoque etiam seruus iste, cum sit in spe constitutus successionis, qualisqualis sit, debet audiri rem et publicam et suam gerens.
この意見は正しいと私は考える。 なぜなら、身分や家系の尊厳が保たれることは公益にかかわるからである。 それゆえ、その奴隷もまた、相続の期待を有している状態にある以上、どのような者であれ、公の利益と自らの利益のために行動しているものとして、その申立てが聴理されるべきである。
§25.4.1.14Denuntiari autem oportet his, quos proxima spes successionis contingit, ut puta primo gradu heredi instituto (non etiam substituto) et, si intestatus pater familias sit, ei qui primum locum ab intestato tenet: si uero plures sint simul successuri, omnibus denuntiandum est.
通告は、相続の最も近い期待を有する者たち、例えば第1順位で指定された相続人(予備の共同相続人ではない)に対して、また、被相続人が無遺言で死亡した場合には、無遺言相続において第1順位を占める者に対してなされるべきである。 しかし、もし複数の者が同時に相続することになる場合は、全員に通告されなければならない。
§25.4.1.15Quod autem praetor ait causa cognita se possessionem non daturum uel actiones denegaturum, eo pertinet, ut, si per rusticitatem aliquid fuerit omissum ex his quae praetor seruari uoluit, non obsit partui.
また、プラエトルが「事情を審査した上で占有を与えない、あるいは訴権を拒絶する」と言っているのは、もし無知によってプラエトルの遵守を求めた事柄のうち何かが怠られたとしても、それが生まれた子の不利益にならないようにするためである。
quale est enim, si quid ex his, quae leuiter obseruanda praetor edixit, non sit factum, partui denegari bonorum possessionem: sed mos regionis inspiciendus est, et secundum eum et obseruari uentrem et partum et infantem oportet.
プラエトルが軽度に遵守すべきものとして告示したことのうち何かが行われなかったからといって、生まれた子に対して遺産占有が拒絶されるようなことがあってはならないからである。 むしろ、地域の慣習が考慮されるべきであり、それに従って、胎内、出産、および幼児の監視が行われるべきである。