Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §25.3.5.pr-25.3.5.12

親子間の相互扶養義務と裁判上の手続き

3710 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

親族間の相互扶養義務における裁判上の手続き、自活可能な子供への扶養制限、親子関係が争われた場合の簡易審理と判決の限界、扶養義務の強制手段および拒絶の正当理由について規定している。

[ULPIANUS libro secundo de officio consulis. ] §25.3.5.prSi quis a liberis ali desideret uel si liberi, ut a parente exhibeantur, iudex de ea re cognoscet.
[ウルピアーヌス、『執政官の職務について』第2巻] 親が子供たちから扶養されることを望む場合、あるいは、子供たちが親によって養育されることを望む場合、裁判官がその事柄について審理する。
§25.3.5.1Sed utrum eos tantum liberos qui sunt in potestate cogatur quis exhibere, an uero etiam emancipatos uel ex alia causa sui iuris constitutos, uidendum est.
しかし、自らの支配下にある子供たちだけを養育するよう強制されるべきなのか、それとも、解放された者やその他の理由で自己の権利に属する者となった者をも養育すべきなのか、検討されなければならない。
et magis puto, etiamsi non sunt liberi in potestate, alendos a parentibus et uice mutua alere parentes debere.
そして私は、たとえ子供たちが支配下になくとも、親によって扶養されるべきであり、また逆に、彼らも親を扶養する義務を負うと考える。
§25.3.5.2Utrum autem tantum patrem auumue paternum proauumue paterni aui patrem ceterosque uirilis sexus parentes alere cogamur, an uero etiam matrem ceterosque parentes et per illum sexum contingentes cogamur alere, uidendum.
しかし、父親、父方の祖父、父方の曽祖父、父方の祖父の父、およびその他の男性の尊属だけを扶養することを強制されるべきなのか、あるいは、母親、およびその他の尊属、さらにはその性を通じてつながる尊属をも扶養することを強制されるべきなのか、検討されなければならない。
et magis est, ut utrubique se iudex interponat, quorundam necessitatibus facilius succursurus, quorundam aegritudini: et cum ex aequitate haec res descendat caritateque sanguinis, singulorum desideria perpendere iudicem oportet.
そして、裁判官が双方の場合に介入し、ある者の困窮にはより容易に救済を与え、ある者の病弱さにも応じるようにすることが、より妥当である。 この事柄は衡平と血愛に由来するものであるから、裁判官は個々の人々の必要を考量しなければならない。
§25.3.5.3Idem in liberis quoque exhibendis a parentibus dicendum est.
同じことが、親による子供たちの養育についても言われなければならない。
§25.3.5.4Ergo et matrem cogemus praesertim uolgo quaesitos liberos alere nec non ipsos eam.
したがって、我々は母親に対しても、特に非嫡出の子供たちを扶養することを強制するし、また子供たちに対しても彼女を扶養することを強制する。
§25.3.5.5Item diuus Pius significat, quasi auus quoque maternus alere compellatur.
同様に、神君ピウスは、母方の祖父もまた扶養を強制されるべきであることを示唆している。
§25.3.5.6Idem rescripsit, ut filiam suam pater exhibeat, si constiterit apud iudicium iuste eam procreatam.
同皇帝はまた、裁判において娘が嫡出であることが立証された場合には、父親はその娘を養育すべきであると勅答した。
§25.3.5.7Sed si filius possit se exhibere, aestimare iudices debent, ne non debeant ei alimenta decernere.
しかし、もし息子が自活できる場合には、裁判官たちは彼に扶養料を認めるべきではないのではないかと判断しなければならない。
denique idem Pius ita rescripsit: 'Aditi a te competentes iudices ali te a patre tuo iubebunt pro modo facultatium eius, si modo, cum opificem te esse dicas, in ea ualetudine es, ut operis sufficere non possis'.
それゆえ、同神君ピウスは次のように勅答している。 「あなたが申し立てた管轄裁判官たちは、あなたの父親の資力に応じて、あなたが父親から扶養されるよう命じるであろう。 ただしそれは、あなたが職人であると言いつつも、労働に耐えられないような健康状態にある場合に限る。
§25.3.5.8Si uel parens neget filium idcircoque alere se non debere contendat, uel filius neget parentem, summatim iudices oportet super ea re cognoscere.
」親が、相手は自分の子供ではないと否定し、それゆえ自分には扶養義務がないと主張する場合、あるいは子供が、相手は自分の親ではないと否定する場合には、裁判官たちはその件について簡易迅速に審理しなければならない。
si constiterit filium uel parentem esse, tunc ali iubebunt: ceterum si non constiterit, nec decernent alimenta.
もし子供または親であることが確認されたなら、そのときに扶養を命じるであろう。 しかし、もし確認されなければ、扶養料を裁定することもない。
§25.3.5.9Meminisse autem oportet, etsi pronuntiauerint ali oportere, attamen eam rem praeiudicium non facere ueritati: nec enim hoc pronuntiatur filium esse, sed ali debere: et ita diuus Marcus rescripsit.
しかし、たとえ彼らが扶養されるべきであると宣告したとしても、その決定は真実に対して予断を与えるものではないことを銘記しなければならない。 なぜなら、彼が息子であると宣告されているのではなく、扶養されるべきであると宣告されているにすぎないからである。 そして、神君マルクスもこのように勅答している。
§25.3.5.10Si quis ex his alere detrectet, pro modo facultatium alimenta constituentur: quod si non praestentur, pignoribus captis et distractis cogetur sententiae satisfacere.
もし彼らのうちの誰かが扶養することを拒むなら、その資力に応じて扶養料が算定される。 そして、もしそれが給付されない場合には、財産を差し押さえて売却することにより、判決を履行するよう強制される。
§25.3.5.11Idem iudex aestimare debet, num habeat aliquid parens uel an pater quod merito filios suos nolit alere: Trebatio denique Marino rescriptum est merito patrem eum nolle alere, quod eum detulerat.
同じ裁判官はまた、親または父親が、正当な理由があって自分の子供たちを扶養したくないとする何かを有しているかどうかを判断しなければならない。 それゆえ、トレバティウス・マリーヌスに対して、彼が父親を密告したのであるから、父親が彼を扶養したくないとするのは正当である、と勅答された。
§25.3.5.12Non tantum alimenta, uerum etiam cetera quoque onera liberorum patrem ab iudice cogi praebere rescriptis continetur.
父親は、扶養料だけでなく、子供たちのためのその他の必要経費をも提供するよう裁判官によって強制されるべきであることが、多くの勅答の中に規定されている。

語釈・文法注

  1. §25.3.5.prsi liberi, ut a parente exhibeantur — 接続詞 `uel si` の後に `desiderent`(望む)に相当する動詞が省略されている。`ut... exhibeantur`(接続法現在受動態)は、その省略された動詞の目的語となる名詞節である。
  2. §25.3.5.7ne non debeant — 審理・考量を示す動詞 `aestimare` が、懸念や慎重さを表す接続詞 `ne` の節を導き、そこに否定 `non` が加わることで「〜すべきではないのではないか(給付を拒むべきではないか)」と慎重な判断を促す。実質的に自活可能な息子には扶養料を認めるべきではないという方向性を示す。
  3. §25.3.5.9praeiudicium non facere ueritati — 与格 `ueritati`(真実に対して)を伴う `praeiudicium facere` は、「予断を与える」「先決的拘束力を有する」という法学上の慣用表現。簡易な審理での扶養命令が、のちの正式な親子関係確認の訴訟に対して法的拘束力(既判力)を持たないことを示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §25.3.5.pr-25.3.5.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:25.3.5.pr-25.3.5.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。