[ULPIANUS libro secundo de officio consulis. ] §25.3.5.13Si impubes sit filius emancipatus, patrem inopem alere cogetur: iniquissimum enim quis merito dixerit patrem egere, cum filius sit in facultatibus.
もし解放された息子が未成年であるならば、貧困な父親を扶養することを強制される。 なぜなら、息子に資力があるのに父親が窮乏しているのは極めて不当であると、誰もが当然ながら言うであろうからである。
§25.3.5.14Si mater alimenta, quae fecit in filium, a patre repetat, cum modo eam audiendam.
もし母親が息子のために支出した扶養料を父親に請求する場合、一定の限度において彼女の言い分は聞き入れられるべきである。
ita diuus Marcus rescripsit Antoniae Montanae in haec uerba: 'Sed et quantum tibi alimentorum nomine, quibus necessario filiam tuam exhibuisti, a patre eius praestari oporteat, iudices aestimabunt, nec impetrare debes ea, quae exigente materno affectu in filiam tuam erogatura esses, etiamsi a patre suo educaretur'.
神君マルクスはアントニア・モンタナに次のような言葉で勅答した。 「しかしまた、あなたがあなたの娘を必要に迫られて養育したことに対する扶養料という名目で、彼女の父親からあなたに対していくら支払われるべきであるかは、裁判官たちが査定するであろう。 そして、たとえ彼女が自らの父親によって育てられていたとしても、母性愛が求めるがゆえにあなたが娘のために支出したであろうようなものを、あなたは得るべきではない。
§25.3.5.15A milite quoque filio, qui in facultatibus sit, exhibendos parentes esse pietatis exigit ratio.
」資力のある軍人である息子からも、親たちが養育されるべきであるということは、敬愛の理が要求するところである。
§25.3.5.16Parens quamuis ali a filio ratione naturali debeat, tamen aes alienum eius non esse cogendum exsoluere filium rescriptum est.
親は自然の道理からして息子に扶養されるべきであるとはいえ、それでも、息子が親の債務を返済するよう強制されるべきではない、と勅答されている。
§25.3.5.17Item rescriptum est heredes filii ad ea praestanda, quae uiuus filius ex officio pietatis suae dabit, inuitos cogi non oportere, nisi in summam egestatem pater deductus est.
同様に、父親が極度の困窮に陥った場合を除いて、息子が生きていればその敬愛の義務から提供したであろうところのものを給付することを、息子の相続人たちに対してその意に反して強制すべきではない、と勅答されている。
§25.3.5.18Solent iudices cognoscere et inter patronos et libertos, si alendis his agatur: itaque si negent se esse libertos, cognoscere eos oportebit: quod si libertos constiterit, tunc demum decernere, ut alant: nec tamen alimentorum decretum tollet liberto facultatem, quo minus praeiudicio certare possit, si libertum se neget.
裁判官たちは、パトロヌスと解放奴隷の間においても、彼らの扶養について争われる場合には審理するのが通例である。 したがって、もし彼らが自分たちは解放奴隷ではないと否定するならば、彼らはそのことを審理しなければならない。 そして、もし解放奴隷であることが確定したならば、その時初めて、彼らが扶養するように裁定する。 しかしながら、扶養料の決定は、解放奴隷に対して、自分が解放奴隷であることを否定する場合に、予備的審判によって争う機会を奪うものではない。
§25.3.5.19Alimenta autem pro modo facultatium erunt praebenda, egentibus scilicet patronis: ceterum si sit unde se exhibeant, cessabunt partes iudicis.
しかし、扶養料は資力に応じて提供されなければならず、それはもちろん、パトロヌスたちが困窮している場合に限られる。 だが、もし彼らに自活するための手段があるならば、裁判官の役割は消滅する。
§25.3.5.20Utrum autem tantum patroni alendi sint an etiam patronorum liberi, tractari potest.
しかし、パトロヌスたちだけが扶養されるべきなのか、それともパトロヌスたちの子供たちもまた扶養されるべきなのか、議論され得る。
et puto causa cognita iudices et liberos quoque patronorum alendos decernere, non quidem tam facile ut patronos, sed nonnumquam et ipsos: nam et obsequium non solum patronis, uerum etiam liberis eorum debere praestari.
そして私は、事情審理の上で、裁判官たちはパトロヌスの子らをも扶養すべきであると裁定すると考える。 もちろんパトロヌスほど容易ではないが、時には彼ら自身をも扶養すべきであると裁定する。 なぜなら、敬意はパトロヌスに対してだけでなく、彼らの子供たちに対しても提供されるべきだからである。
§25.3.5.21Sed et libertus maternus alere cogitur.
だがまた、母親の解放奴隷も扶養することを強制される。
§25.3.5.22Si quis a liberti liberto ali se desideret uel ab eo, quem ex causa fideicommissi manumisit quemque suis nummis redemit, non debet audiri, ut et Marcellus scribit, exaequatque eum, qui mercedes exigendo ius libertorum amisit.
もしある人が、解放奴隷の解放奴隷から扶養されることを望む場合、あるいは、遺贈信託の理由に基づいて自分が解放した者や自らの資金で買い戻した者から扶養されることを望む場合、その者の申し立ては聞き入れられるべきではない。 マルケルスも書いているように、そして彼は、この者を、賃金を要求したことによって解放奴隷に関する権利を失った者と同等に扱っている。
§25.3.5.23Sed et patroni filium, qui capitis accusauit libertum paternum, negat exhibendum.
だがまた、父親の解放奴隷を死罪で告発したパトロヌスの息子は、養育されるべきではないとマルケルスは否定している。
§25.3.5.24Sed et liberta cogitur patronum alere.
だがまた、女の解放奴隷もパトロヌスを扶養することを強制される。
§25.3.5.25De alimentis patroni arbiter solet dari arbitraturus, quantum sit in facultatibus, ut perinde possint alimenta moderari, quae tamdiu praestabuntur, quamdiu liberto supersit, patrono desit.
パトロヌスの扶養料に関しては、資力がどれほどであるかを査定するための仲裁人が選任されるのが通例であり、それによって、扶養料がそれに応じて調整され得るようにするためである。 この扶養料は、解放奴隷に余力があり、かつパトロヌスに資力が欠けている間、提供される。
§25.3.5.26Patrem et matrem patroni, cum patronus et filii eius minime supersint, alere egentes, ipsi si idonei facultatibus sunt, coguntur.
パトロヌスの父親および母親が困窮している場合、パトロヌスとその子供たちがもはや生存していない時には、解放奴隷自身に十分な資力があるならば、彼らを扶養することを強制される。