[MARCELLUS libro septimo digestorum. ] §24.3.57.prUsu fructu in dotem dato si diuortium interuenerit nec proprietas rei apud maritum uel mulierem sit, eam dotis esse restitutionem, ut maritus caueat, quamdiu uixerit, passurum se uti frui mulierem heredemque eius.
[マルケッルス、学説纂第七巻] 用益権が持参金として与えられた場合において、もし離婚が成立し、かつその物の所有権が夫にも妻にもないならば、持参金の返還とは、夫が生きている限り、妻およびその相続人が使用・収益するのを自分が容認することを夫が約束することである。
quod an uerum sit circa adiectionem heredis, dubito.
このことが相続人の追加に関して妥当であるかどうか、私は疑わしく思う。
interest, quemadmodum sit usus fructus in dotem datus.
用益権がどのように持参金として与えられたかによって異なる。
si, cum haberet mulier fructum, uiro, cuius erat proprietas fundi, usum fructum cessit, nihil mulier heredi suo relinquet: debebatur enim ei usus fructus, qui ad heredem non solet transire.
もし、妻が用益権を有していたときに、その土地の所有者であった夫に用益権を譲渡したのであるなら、妻はその相続人に何も残さない。 なぜなら、彼女に帰属していたのは用益権であり、これは相続人に移転しないのが通常だからである。
quod si fundi sui fructum mulier uiro cessit, restitui is a uiro debet: cum proprietate enim ad heredem eius transisset, si uir in reddendo eo non fecisset moram.
これに対して、もし妻が自分自身の土地の用益権を夫に譲渡したのであれば、それは夫によって返還されなければならない。 なぜなら、もし夫がその返還を遅滞しなかったなら、それは所有権とともに彼女の相続人に移転したはずだからである。
si uero alienata sit proprietas aut aliquis fundi sui usum fructum mulieris iussu uiro eius dederit in dotem, inspiciendum est primum, quemadmodum mulieri possit restitui: potest autem uel cautionibus interpositis, ut sic ut potest uir iure suo cedat mulieri fruique eam patiatur, uel, si se accommodauit dominus proprietatis, uolente eo mulieri constituatur usus fructus: nam aut fructum fundi ille mulieri poterit cedere aut aliquid uidelicet pro eo, ut inter eos actum fuerit, dare.
しかし、もし所有権が譲渡されたか、あるいは誰かが自らの土地の用益権を妻の指図によって彼女の夫に持参金として与えたのであれば、まず第一に、それがどのようにして妻に返還され得るかを検討しなければならない。 それは、担保を立てることによって、夫が自らの権利に従ってなしうる方法で妻に譲渡し、彼女が収益するのを容認するようにするか、あるいは、もし所有権者が協力してくれるならば、その同意のもとで妻のために用益権が設定されることによって可能である。 なぜなら、彼(所有権者)は土地の用益権を妻に譲渡することができるか、あるいは、彼らの間で合意された通り、明らかにその代わりに何かを与えることができるからである。
nam et finge hoc ipsum mulierem posse proprietatis domino uendere.
さらに、妻自身がこれ(用益権)を所有権者に売却することができたと仮定してみよ。
quo casu non inique etiam mulieris herede agente uir facere cogetur: quippe si moram non fecisset, pretium fructus mulier heredi suo reliquisset.
この場合、妻の相続人が訴えを提起した場合であっても、夫が履行を強制されることは不当ではない。 なぜなら、もし夫が遅滞をしていなかったならば、妻はその用益の代金を自らの相続人に残していたはずだからである。
quod si facultatem usus fructus uendendi proprietatis domino mulier non habuerit, patientiam, quam percipiendi fructus praestare ipsi debuit, etiam heredi eius praestat.
しかし、もし妻が用益権を所有権者に売却する機会を持っていなかったならば、夫が妻自身に対して収益を収取することを容認すべきであったその容認を、夫は彼女の相続人に対しても提供する。