Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §24.3.42.pr-24.3.42.3

父の配流による持参金訴権の帰属と果実の相殺

3634 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

父親の配流や有罪判決時の持参金返還請求権の帰属、女性が奴隷と判明した場合の果実と費用の処理、夫婦間での利息の相殺、再合流時の第三者との裁判の存続について規定する。

[IDEM libro quarto responsorum. ] §24.3.42.prIn insulam patre deportato, qui dotem pro filia dedit, actio dotis ad filiam pertinet.
[同じ著者、『答申集』第四巻] 父親が島に配流された場合、その父親が娘のために持参金を与えていたのであれば、持参金に関する訴えは娘に帰属する。
post diuortium quoque patre damnato, cui quidem consentiente filia conpetierat, aeque dotis actio mulieris est.
離婚後に父親が有罪宣告を受けた場合であっても、娘の同意のもとでその父親に(訴えの権利が)帰属していたのであれば、同様に、持参金の訴えは妻のものである。
§24.3.42.1Fructus ex praediis, quae in dotem data uidebantur, bona fide perceptos et mulieris oneribus ante causam liberalem absumptos, quamuis seruam fuisse postea constiterit, peti non posse placuit.
持参金として与えられたと見なされていた土地から、善意で収取され、かつ身分裁判の前に女性の扶養のために消費された果実は、後にその女性が奴隷であったことが判明したとしても、請求することはできないと解された。
sumptus uero necessarios et utiles in praedia quae dotalia uidebantur factos, compensatis fructibus perceptis, ad finem superflui seruari conuenit.
しかし、持参金財産と見なされていた土地に対してなされた必要費および有益費は、収取された果実と相殺した上で、超過額の限度において留保されるのが正当である。
§24.3.42.2Usuras numeratae dotis ex stipulatu pater in matrimonio defuncta filia si petat, gener, qui residuae dotis promissae faenus stipulatus est, ita demum ad finem uice mutua debitae quantitatis compensationem opponere iuste uidetur, si propriis sumptibus uxorem suam exhibuit: alioquin si patris sumptibus exhibita sit, inanis usurarum stipulatio compensationi non proderit.
婚姻中に娘が死亡した後、父親が問答契約に基づいて、既に支払われた持参金の利息を請求する場合、婿が、未払いで約束されていた残りの持参金の利息を問答契約していたのであるが、彼が自身の費用で妻を扶養していた場合にのみ、相互に負うべき額の範囲で相殺を対抗することが正当であると見なされる。 そうでなく、もし(妻が)父親の費用で扶養されていたのであれば、形骸化した利息の問答契約は相殺の役に立たない。
§24.3.42.3Ad uirum uxore post diuor- tium reuersa iudicium acceptum ex stipulatione, quam extraneus qui dotem dederit stipulatus fuerit, non dissoluitur nec officio iudicis absolutio continetur.
離婚後に妻が夫のもとに戻った場合、持参金を与えた第三者が結んだ問答契約に基づいて開始された裁判は消滅せず、裁判官の職権による(夫の)免責も含まれない。

語釈・文法注

  1. §24.3.42.prcui — 関係代名詞 cui(与格)は先行詞である patre を指す。動詞 conpetierat(帰属していた)と結びついて「その父親に(訴権が)帰属していた」という意味を表す。
  2. §24.3.42.1causa liberalis — 「自由に関する訴訟」または「身分裁判」を指す。ある人物が自由人であるか奴隷であるかを法的に確定するための訴訟手続きである。
  3. §24.3.42.1ad finem superflui — 「超過額の限度で」の意味。土地に支出された費用(必要費・有益費)が、そこから得られた果実の価値を上回る場合、その上回った差額の限度において費用の返還請求権(留保)が認められることを示す。
  4. §24.3.42.3iudicium acceptum — ローマ法における技術的表現で、訴訟の争点決定(litis contestatio)を経て「引き受けられた、または開始された裁判」を指す。この段階に達した訴訟は、その後に状況の変化(離婚した夫婦の再結合など)があっても、当然には消滅しない。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §24.3.42.pr-24.3.42.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:24.3.42.pr-24.3.42.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。