Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §24.1.66.pr-24.1.66.1

婚姻の合意および儀式前の贈与の有効性

3578 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

セイアとセンプロニウスの婚姻前における贈与の有効性と婚姻成立の基準、および婚姻直前の儀式前に与えられた金貨の法的性質について論じている。

[SCAEUOLA libro nono digestorum. ] §24.1.66.prSeia Sempronio cum certa die nuptura esset, antequam domum deduceretur tabulaeque dotis signarentur, donauit tot aureos: quaero, an ea donatio rata sit.
[スカエウォラ、学説彙纂第9巻より] セイアがセンプロニウスと特定の日に婚姻することになっていたとき、夫の家に連れて行かれる前、かつ持参金契約書に署名がなされる前に、これこれの金貨を贈与した。 私は、その贈与が有効であるかどうかを問う。
non attinuisse tempus, an antequam domum deduceretur, donatio facta esset, aut tabularum consignatarum, quae plerumque et post contractum matrimonium fierent, in quaerendo exprimi: itaque nisi ante matrimonium contractum, quod consensu intellegitur, donatio facta esset, non ualere.
回答:夫の家に連れて行かれる前に贈与がなされたか否かという時期や、通常は婚姻が合意された後にも行われる持参金契約書の署名の時期を、問いにおいて明示することは重要ではない。 したがって、合意によって成立すると理解される婚姻の前に贈与がなされたのでなければ、有効ではない。
§24.1.66.1Virgini in hortos deductae ante diem tertium quam ibi nuptiae fierent, cum in separata diaeta ab eo esset, die nuptiarum, priusquam ad eum transiret et priusquam aqua et igni acciperetur, id est nuptiae celebrentur, optulit decem aureos dono: quaesitum est, post nuptias contractas diuortio facto an summa donata repeti possit.
ある処女が、そこで婚姻が行われる三日前に庭園に連れて行かれ、彼とは別々の部屋にいたとき、婚礼の日に、彼女が彼のもとに移る前、かつ「水と火をもって受け入れられる」前、すなわち婚姻が祝われる前に、一〇金貨を贈り物として与えた。 婚姻が合意された後に離婚がなされた場合、贈与された金額の返還を求めることができるかが問われた。
respondit id, quod ante nuptias donatum proponeretur, non posse de dote deduci.
回答:婚姻前に贈与されたと提示されているものは、持参金から差し引くことはできない。

語釈・文法注

  1. §24.1.66.prnon attinuisse tempus... in quaerendo exprimi — 回答(respondit)の主部を構成する間接話法の対格不定詞構文である。non attinuisse(重要でない)の主語として、in quaerendo exprimi(問いにおいて明示されること)が係っている。婚姻成立を判定する上で、家への連れ込みや書面調印の厳格な時期的な前後を問いで問題にする必要はないことを示す。
  2. §24.1.66.prquod consensu intellegitur — 関係代名詞 quod は先行詞 matrimonium(中性名詞)を受けており、挿入的に「婚姻は合意によって成立するものと理解される」というローマ法の基本原則を説明している。
  3. §24.1.66.1Virgini in hortos deductae... optulit — 主動詞 optulit(贈った)の与格補語として Virgini(処女に)があり、これに完了分詞 deductae がかかっている。主語は明示されていないが、文脈上、彼女を庭園に連れて行き婚姻を結ぼうとしていた男性(Semproniusまたはその新郎)である。
  4. §24.1.66.1de dote deduci — 「持参金から差し引く」。婚姻前に有効になされた贈与は、婚姻成立後に形成される持参金(dos)とは法的に別個の財産であるため、離婚時に持参金の返還や清算を行う際、その額から控除したり相殺したりすることはできないことを意味する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §24.1.66.pr-24.1.66.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:24.1.66.pr-24.1.66.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。