Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §24.1.64.pr

離婚後の復縁を目的とする贈与の有効性

3576 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

離婚後に復縁を促す目的でなされた贈与の有効性について、トレバティウスらの先例やプロクルス、カエキリウスの学説を引き、再婚や長年の独身期間といった客観的事実によって離婚の真正さが裏付けられる場合にのみ贈与が有効となると論じている。

[IAUOLENUS libro sexto ex posterioribus Labeonis. ] §24.1.64.prUir mulieri diuortio facto quaedam idcirco dederat, ut ad se reuerteretur: mulier reuersa erat, deinde diuortium fecerat.
[ヤウォレヌス、ラベオーの『遺稿集』第6巻より] 夫が妻に、離婚がなされた後で、彼女が自分の元に戻ってくるようにという目的で、ある物を与えていた。 妻は戻ってきたが、その後に離婚した。
LABEO: Trebatius inter Terentiam et Maecenatem respondit si uerum diuortium fuisset, ratam esse donationem, si simulatum, contra.
ラベオー:トレバティウスは、テレンティアとマエケナスの間において、もし離婚が真正のものであったなら贈与は有効であり、もし偽装されたものであったならその逆である、と答申した。
sed uerum est, quod Proculus et Caecilius putant, tunc uerum esse diuortium et ualere donationem diuortii causa factam, si aliae nuptiae insecutae sunt aut tam longo tempore uidua fuisset, ut dubium non foret alterum esse matrimonium: alias nec donationem ullius esse momenti futuram.
しかし、プロクルスとカエキリウスが考えていること、すなわち、別の婚姻が後に続いたか、あるいは、それが別の婚姻であることが疑い得ないほどに長期間にわたって夫のいない状態であった場合にのみ、離婚は真正であり離婚を原因としてなされた贈与は有効となるのであって、さもなければその贈与はいかなる効力も持たないであろうということは、正しい。

語釈・文法注

  1. 24.1.64.pridcirco ... ut — 副詞 idcirco(それゆえに、そのために)が、後続の目的節 ut ad se reuerteretur を先取りして強調している。
  2. 24.1.64.prsi simulatum, contra — 前半の si uerum diuortium fuisset, ratam esse donationem との対比により、ratam non esse donationem(贈与は有効ではない)または irritam esse(無効である)が省略された形。
  3. 24.1.64.prquod Proculus et Caecilius putant, tunc uerum esse — 文全体の主動詞 uerum est(正しい)に対し、関係代名詞 quod がプロクルスとカエキリウスの説く内容を先取りし、その具体的な内容(...の場合にのみ離婚が真正であり贈与が有効となること)が対格不定詞句 tunc uerum esse... 以下で展開されている。
  4. 24.1.64.prullius esse momenti futuram — momenti は性質の属格で、esse を伴って「効力(重要性)を持つ」を表す。futuram は esse が省略された未来不定詞(能動)で、主語の donationem に性・数・格を一致させている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §24.1.64.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:24.1.64.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。