[ULPIANUS libro trigesimo secundo ad Sabinum. ] §24.1.21.prSi quis pro uxore sua uectigal, quod in itinere praestari solet, soluisset, an quasi locupletiore ea facta exactio fiat, an uero nulla sit donatio? et magis puto non interdictum hoc, maxime si ipsius causa profecta est.
[ウウルピアーヌス、サビヌス註釈第三十二巻] もし誰かが妻のために、旅の途中で支払われることになっている通行税を支払ったならば、彼女がより富むようになったとして取り立てがなされるべきか、それとも実際には贈与ではないとされるべきか。 そして私は、これが禁止されていないと考える。 特に彼女が彼自身のために出発した場合にそうである。
nam et Papinianus libro quarto responsorum scripsit uecturas uxoris et ministeriorum eius uirum itineris sui causa datas repetere non posse: iter autem fuisse uidetur uiri causa et cum uxor ad uirum peruenit.
なぜなら、パピニアヌスも『答弁録』第四巻において、夫は自らの旅のために支払われた妻およびその使用人たちの旅費を回収することはできないと書いているからである。 そして、妻が夫のもとに到着する場合も、旅は夫のためであったとみなされる。
nec interesse, an aliquid de uecturis in contrahendo matrimonio conuenerit: non enim donat, qui necessariis oneribus succurrit, ergo et si consensu mariti profecta est mulier propter suas necessarias causas et aliquid maritus expensarum nomine ei praestiterit, hoc reuocandum non est.
また、婚姻の締結において旅費について何らかの合意があったかどうかは重要ではない。 なぜなら、必要な負担を補う者は、贈与しているのではないからである。 したがって、もし妻が自分自身の必要な原因のために夫の同意を得て出発し、夫が経費の名目で彼女にいくらかを支払った場合であっても、これは取り消されるべきではない。
§24.1.21.1Si uxor uiro dotem promiserit et dotis usuras, sine dubio dicendum est peti usuras posse, quia non est ista donatio, cum pro oneribus matrimonii petantur.
もし妻が夫に対して持参金および持参金の利息を約束したならば、疑いなく利息を請求できると言わなければならない。 なぜなら、それらは婚姻の負担のために請求されるのであるから、そのようなものは贈与ではないからである。
quid tamen, si maritus uxori petitionem earum remiserit? eadem erit quaestio, an donatio sit illicita: et Iulianus hoc diceret: quod uerum est.
しかしながら、もし夫が妻に対してそれらの請求を免除したならどうなるだろうか。 それが不法な贈与であるかどうかという同じ問題が生じるであろう。 そしてユリアヌスもこれを言うであろうが、それは正しい。
plane si conuenerat, uti se mulier pasceret suosque homines idcirco passus est eam dote sua frui, ut se suosque aleret, expeditum erit: puto enim non posse ab ea peti quasi donatum, quod compensatum est.
明らかに、もし妻が自分自身と自らの使用人たちを養うという合意がなされており、そのため夫が彼女に自分自身と使用人たちを養わせるために持参金を収取することを容認していたならば、解決は容易である。 なぜなら、相殺されたものは、贈与されたものとして彼女から請求されることはできないと私は考えるからである。