[ULPIANUS libro trigesimo secundo ad Sabinum. ] §24.1.11.prSed interim res non statim fiunt eius cui donatae sunt, sed tunc demum, cum mors insecuta est: medio igitur tempore dominium remanet apud eum qui donauit.
[ULPIANUS libro trigesimo secundo ad Sabinum.] しかしその間は、物はただちに贈与を受けた者のものとはならず、死がその後に続いたとき、そのとき初めてそうなるのである。 したがって、中間の期間においては、所有権は贈与した者のもとに留まる。
§24.1.11.1Sed quod dicitur mortis causa donationem inter uirum et uxorem ualere, ita uerum est, ut non solum ea donatio ualeat secundum Iulianum, quae hoc animo fit, ut tunc res fiat uxoris uel mariti, cum mors insequetur, sed omnis mortis causa donatio.
しかし、夫婦間の死因贈与が有効であると言われているのは、ユリアヌスによれば、死がその後に続くときに初めて物が妻または夫のものとなるという意図でなされる贈与のみならず、すべての死因贈与が有効となる、という意味において真なのである。
§24.1.11.2Quando itaque non retro agatur donatio, emergunt uitia, ut Marcellus animaduertit in specie huiusmodi.
したがって、贈与が遡及しない場合には不具合が生じるのであって、このことはマルケルスが次のような事例において指摘している。
maritus uxori mortis causa donatum uoluit: interposuit mulier filium familias, qui a marito acciperet eique traderet: deinde, cum moritur maritus, pater familias inuenitur: an ualeat traditio? et ait consequens esse dici traditionem ualere, quia sui iuris effectus est eo tempore, ad quod traditio redigitur, id est cum maritus moriebatur.
夫が妻に死因贈与をすることを望んだ。 妻は、夫から受け取って自分に引き渡すために、他家子を間に立たせた。 その後、夫が死亡したとき、その子は家父長となっていた。 引き渡しは有効か。 そして彼は、引き渡しは有効であると言われるのが論理的であるとする。 なぜなら、引き渡しの効果が帰着する時点、すなわち夫が死亡した時点で、彼は自権者となっていたからである。
§24.1.11.3Idem ait: placuisse scio Sabinianis, si filiae familias uxori maritus tradet, donationem eius cum omni suo emolumento fieri, si uiuo adhuc marito sui iuris fuerit effecta.
同学はこうも言っている。 サビニアヌス派において、夫が他家子である妻に引き渡しを行った場合、夫がまだ生存している間に彼女が自権者となったならば、その贈与はそのすべての利益とともに成立すると合意されていたことを、私は知っている。
quod et Iulianus libro septimo decimo digestorum probat.
このことは、ユリアヌスも学説彙纂第十七巻において承認している。
§24.1.11.4Proinde et si uxor marito filio familias mortis causa tradat et is sui iuris effectus sit, sine dubio dicemus ipsius fieri.
したがって、妻が他家子である夫に死因のために引き渡し、彼が自権者となった場合にも、疑いなくそれが彼自身のものとなると我々は言うであろう。
§24.1.11.5Per contrarium quoque si uxor donauerit mortis causa patri familias marito et mortis eius tempore filius familias inueniatur, patri erit nunc emolumentum quaesitum.
逆にまた、妻が家父長である夫に死因贈与をし、妻の死の時点で彼が他家子となっている場合、利益は今や夫の家父長に獲得されることになる。
§24.1.11.6Consequenter Scaeuola apud Marcellum notat, si seruum interposuit mulier, ut ei tradatur mortis causa, isque adhuc seruus dederit mulieri, deinde mortis tempore liber inueniatur, tantundem esse dicendum.
同様にスカエウォラはマルケルスにおける注記において、もし妻が、死因のために彼に引き渡されるようにと奴隷を間に立たせ、彼がまだ奴隷である間に妻にそれを与え、その後、死亡の時点で彼が自由人となっていた場合にも、同じことが言われるべきであると指摘している。
§24.1.11.7Idem Marcellus tractat, si is qui interpositus est, posteaquam dederit mulieri, decesserit uiuo adhuc donatore, donationem euanescere, quia debeat aliquo momento interposito fieri et sic ad mulierem transire: quod ita procedit, si ea cui donabatur eum interposuit, non is qui donabat.
同じくマルケルスは次のように論じている。 もし間に立たされた者が、妻にそれを与えた後に、贈与者がまだ生存している間に死亡したならば、贈与は消滅する。 なぜなら、介在するある一瞬において贈与が成立し、そうして妻へと移転しなければならないからである。 このことは、贈与を受ける者である妻が彼を間に立たせた場合にのみ当てはまり、贈与する者である夫が立たせた場合には当てはまらない。
porro si a marito interpositus est, et res ipsius statim facta est et, si ante mortem mariti tradiderit et decesserit, traditio eius egit aliquid, ut tamen haec traditio pendeat, donec mors sequatur.
さらに、もし彼が夫によって立たされたのであれば、物はただちに彼のものとなり、夫の死の前に彼が引き渡した上で死亡したとしても、彼の引き渡しはある効果を及ぼしているのであって、ただしこの引き渡しは死がその後に続くまでは保留状態にある。
§24.1.11.8Si uxor rem Titio dederit, ut is marito mortis causa traderet eaque defuncta inuitis heredibus eius Titius marito dederit, interest, utrum a muliere sit interpositus Titius an uero a marito cui donabatur: si a muliere interpositus est, obligabit se condictione, si marito tradiderit, si autem a marito sit interpositus, mortua muliere confestim fundus efficietur eius quem maritus interposuit et actionem ipse maritus cum eo habebit.
もし妻がティティウスに物を、彼が夫に死因のために引き渡すようにと与え、彼女が死亡した後に、彼女の相続人たちの意に反してティティウスがそれを夫に与えたならば、ティティウスが妻によって立たされたのか、それとも贈与を受ける夫によって立たされたのかが重要である。 もし妻によって立たされたのであれば、彼が夫に引き渡した場合、彼は不当利得返還請求によって義務を負うことになる。 しかし、もし夫によって立たされたのであれば、妻の死によってただちに、土地は夫が立たせた者のものとなり、夫自身が彼に対して訴権を持つことになる。
§24.1.11.9Si uxor rem, quam a marito suo mortis causa acceperat, uiuo eo alii tradiderit, nihil agitur ea traditione, quia non ante ultimum uitae tempus mulieris fuit.
もし妻が、夫から死因のために受け取っていた物を、夫の生存中に他人に引き渡したならば、その引き渡しによっては何ら効果が生じない。 なぜなら、妻の生涯の最後の時より前には、その物は彼女のものではなかったからである。
plane in quibus casibus placeat retro agi donationem, etiam sequens traditio a muliere facta in pendenti habebitur.
明らかに、贈与が遡及されることが合意されるケースにおいては、妻によってなされたその後の引き渡しであっても、保留状態に置かれることになる。
§24.1.11.10Si maritus uxori donauerit mortis causa eaque diuerterit, an dissoluatur donatio? Iulianus scripsit infirmari donationem nec impendere.
もし夫が妻に死因のために贈与し、彼女が離婚したならば、贈与は失効するか。 ユリアヌスは、贈与は効力を失い、有効なものとしては残らないと書いている。
§24.1.11.11Idem ait, si diuortii causa facta sit donatio, ualere:
同学は、もし離婚を原因として贈与がなされたのであれば、有効であると言う。