[POMPONIUS libro quinto decimo ad Sabinum. ] §23.4.7.prCum dos filiae nomine datur, optimum est pactum conuentum cum utroque generum facere, quamquam initio dotis dandae legem quam uelit etiam citra personam mulieris is qui dat dicere possit.
[ポンポニウス、サビヌス註釈第15巻] 娘の名において持参金が給付されるとき、最も良いのは(娘婿と娘の)双方と合意を結ぶことである。 もっとも、持参金を給付する当初においては、給付する者は、女の関与なしにでも、自分が望む条件を定めることができるが。
si uero post datam pacisci uelit, utriusque persona in paciscendo necessaria est, quoniam iam adquisita mulieri dos tum esset.
しかし、もし給付された後に合意することを望むならば、合意において双方の関与が必要である。 なぜなら、その時には持参金はすでに女性に帰属しているからである。
quo casu si solus pater pactus esset sine filia, siue solus agat siue adiuncta filiae persona, ei soli nocebit et proderit pactum conuentum nec, si sola filia aget, neque proderit neque nocebit ei.
この場合、もし父親が娘なしで単独で合意していたなら、彼が単独で訴えを提起しようと、あるいは娘の関与を伴って提起しようと、その合意は彼自身にのみ不利益を及ぼし、また利益をもたらす。 そして、もし娘が単独で訴えを提起するならば、その合意は彼女に利益も不利益ももたらさない。
si uero filia sola pacta fuerit, quo pacto melior condicio patris fiet, proderit et patri, quoniam per filiam patri adquiri potest, per patrem filiae non potest.
しかし、もし娘が単独で合意し、その合意によって父親の地位がより良くなるならば、それは父親にとっても利益となる。 なぜなら、娘を通じて父親が権利を取得することは可能であるが、父親を通じて娘が取得することは不可能だからである。
si uero sic pacta sit filia, ut noceat, ipsi quandoque filiae agenti nocebit pactum, patri uero nullo modo nocebit, nisi adiecta quoque filiae persona experiatur.
だが、もし娘が不利益を及ぼすように合意したならば、将来娘自身が訴えを提起するときには、その合意は彼女に不利益を及ぼすが、父親にはいかなる方法によっても不利益を及ぼさない。 ただし、父親が娘の関与をも伴って訴えを提起する場合は除く。
dicendum est paciscendo filiam patris condicionem deteriorem facere non posse eo casu, quo mortua ea in matrimonio dos ad patrem reuersura est.
婚姻中に彼女が死亡した場合に持参金が父親に返還されることになっている場合には、娘は合意によって父親の地位を悪化させることはできない、と言うべきである。