[SCAEUOLA libro secundo responsorum. ] §23.4.29.prCum maritus, qui aestimata praedia in dotem acceperat, manente matrimonio pactus est circumscribendae mulieris gratia, ut praedia inaestimata essent, ut sine periculo suo ea deteriora faceret: quaesitum est, an secundum priores dotales tabulas praedia aestimata remanerent et periculum eorum ad maritum pertineret.
[スカエウォラ、解答集第2巻] 評価額付きの地所を持参金として受け取っていた夫が、婚姻の継続中に、妻を欺く目的で、それらの地所を評価額なしとし、自らが危険を負うことなくそれらを劣化させることができるように合意したとき、先の持参金契約書に従って地所は評価額付きのままであり、その危険は夫に帰属するかが問われた。
respondi non idcirco pactum de quo quaereretur impediri, quod in matrimonio factum esset, si deteriore loco dos non esset: nihilo minus eo pacto admisso, si deteriora praedia faceret, eo etiam nomine dotis eum actione teneri.
私は答えた。 問題となっている合意が婚姻中になされたという理由だけで、それが無効とされることはない、もし持参金がより不利な状況に置かれないのであれば。 しかしそれにもかかわらず、その合意が認められるとしても、もし彼が地所を劣化させるならば、彼はその点についても持参金訴訟によって責任を負う。
§23.4.29.1Titius mulieris nomine dotem dedit et stipulatus est in casum mortis et diuortii: diuortio secuto non repetita dote Titius decessit: mulier ex uoluntate heredis eius redintegrauit matrimonium: quaesitum est, an ex stipulatu dotem petere possit, respondi heredem Titii, si consensisset, ut ea quantitas, quam ex stipulatu consequi potuerat, dotis reconciliato matrimonio fieret, posse pacti exceptione summoueri.
ティティウスが女性の名において持参金を与え、死亡および離婚の場合について約定を結んだ。 離婚が続き、持参金が返還されないうちにティティウスが死亡した。 女性は彼の相続人の同意を得て婚姻を再開した。 問答契約に基づいて持参金を請求できるかが問われた。 私は答えた。 ティティウスの相続人が、問答契約から自分が得られたはずのその額が、婚姻の再開によって持参金となることに同意していたのであれば、合意の抗弁によって退けられうる。
§23.4.29.2Mulier de dote quam dedit pacta est, ut, si in matrimonio decessisset, fratri eius redderetur isque in eum casum stipulatus est: mulier decedens quasdam res dotales marito legauit et aliis, quosdam ex seruis dotalibus manumisit.
女性は、自分が与えた持参金について、もし自分が婚姻中に死亡した場合には彼女の兄弟に返還されるよう合意し、兄弟はその場合のために約定を結んだ。 女性は死亡するにあたり、特定の持参金財産を夫および他の者たちに遺贈し、持参金奴隷のうちの何人かを解放した。
quaesitum est, an maritus earum nomine, quas legauit mulier, et seruorum, quos manumisit, fratri tenetur.
夫は、女性が遺贈した物および彼女が解放した奴隷について、兄弟に対して責任を負うかが問われた。
respondi nihil proponi, cur non teneretur, cum et iam heredes defunctae tam legatariis quam libertatibus obnoxii sint.
私は答えた。 彼が責任を負わないとする理由は何も示されていない。 なぜなら、亡くなった女性の相続人たちも、すでに遺贈受領者に対しても奴隷の解放に対しても義務を負っているからである。