Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §23.3.66.pr

持参金とされた使用収益権の離婚後の返還手段

3440 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

妻が所有権を持たない土地の使用収益権を持参金とした場合、離婚後の返還が法的に困難になる問題に対し、権利は夫に留めつつ果実収取権のみを妻に帰属させるための実務的な回避策(賃貸や名目的売却)を説明している。

[IDEM libro octauo ad Quintum Mucium. ] §23.3.66.prSi usus fructus fundi, cuius proprietatem mulier non habebat, dotis nomine mihi a domino proprietatis detur, difficultas erit post diuortium circa reddendum ius mulieri, quoniam diximus usum fructum a fructuario cedi non posse nisi domino proprietatis et, si extraneo cedatur, id est ei qui proprietatem non habeat, nihil ad eum transire, sed ad dominum proprietatis reuersurum usum fructum.
[同上、同書第8巻より] 妻がその所有権を有していなかった土地の使用収益権が、持参金の名目で、その所有権の所有者から私に与えられる場合、離婚の後、妻にその権利を返還することに関して困難が生じるであろう。 なぜなら、使用収益権は、使用収益権者からは所有権の所有者に対して以外には譲渡され得ず、また、もし第三者、すなわち所有権を有しない者に譲渡されるならば、何もその者に移転せず、むしろ使用収益権は所有権の所有者に復帰することになると我々が言ったからである。
quidam ergo remedii loco recte putauerunt introducendum, ut uel locet hunc usum fructum mulieri maritus uel uendat nummo uno, ut ipsum quidem ius remaneat penes maritum, perceptio uero fructuum ad mulierem pertineat.
したがって、ある人々は、救済策として、夫がこの使用収益権を妻に賃貸するか、あるいは1ヌムスで売却する(手段)を導入すべきであると正しく考えた。 それは、権利それ自体は夫の手元に留まるものの、果実の収取は妻に帰属するようにするためである。

語釈・文法注

  1. §23.3.66.prmihi — 「私に」は、ここでは持参金を受け取る「夫」の立場を仮定した一人称表現である。
  2. §23.3.66.prcedi non posse... nihil... transire, sed... reuersurum — これらはすべて quoniam diximus(〜と我々が言ったからである)に導かれる間接話法(対格+不定詞構文)である。posse、transire、および reuersurum [esse] が不定詞であり、それぞれの意味上の主語は usum fructum、nihil、usum fructum である。
  3. §23.3.66.printroducendum — 動形容詞の中性形 introducendum の後に esse が省略されており、putauerunt(彼らは考えた)の目的語となる対格不定詞句を形成している。非人称的に「(解決策として以下のようなことが)導入されるべきである」という意味になり、その具体的な内容が ut 節(ut uel locet... uel uendat)によって示されている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §23.3.66.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:23.3.66.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。