[ULPIANUS libro trigesimo primo ad Sabinum. ] §23.3.5.prProfecticia dos est, quae a patre uel parente profecta est de bonis uel facto eius.
[ウルピアヌス著『サビヌス注解』第三十一巻] 伝来持参金とは、父または直系尊属から、その財産または行為によってもたらされたものである。
§23.3.5.1Siue igitur parens dedit dotem siue procurator eius siue iussit alium dare siue, cum quis dedisset negotium eius gerens, parens ratum habuerit, profecticia dos est.
したがって、直系尊属が持参金を与えた場合であれ、その代理人が与えた場合であれ、他人に与えるよう命じた場合であれ、あるいは、誰かが彼の事務管理として与えた後に直系尊属がそれを追認した場合であれ、それは伝来持参金である。
§23.3.5.2Quod si quis patri donaturus dedit, Marcellus libro sexto digestorum scripsit hanc quoque a patre profectam esse: et est uerum.
しかし、もし誰かが父に贈与する意図で与えたならば、マルケルスは『学説彙纂』第六巻において、これをも父からもたらされたものであると書いており、それは正しい。
§23.3.5.3Sed et si curator furiosi uel prodigi uel cuiusuis alterius dotem dederit, similiter dicemus dotem profecticiam esse.
また、精神病者や浪費者、あるいはその他の誰であれその財産管理人が持参金を与えた場合にも、同様に我々はその持参金が伝来のものであると言う。
§23.3.5.4Sed et si proponas praetorem uel praesidem decreuisse, quantum ex bonis patris uel ab hostibus capti aut a latronibus oppressi filiae in dotem detur, haec quoque profecticia uidetur.
また、敵に捕らえられた、あるいは強盗に襲われた父の財産から、どれだけが娘に持参金として与えられるべきかを法務官または属州総督が決定したと想定する場合にも、これもやはり伝来のものとみなされる。
§23.3.5.5Si pater repudiauerit hereditatem dotis constituendae causa (forte quod maritus erat substitutus aut qui potuit ab intestato hereditatem uindicare), dotem profecticiam non esse Iulianus ait.
もし父が持参金を設定するために相続を放棄した場合(たとえば、たまたま夫が予備相続人であったか、あるいは無遺言で相続権を主張できる者であった場合)、その持参金は伝来のものではないとユリアヌスは言う。
sed et si legatum in hoc repudiauerit pater, ut apud generum heredem remaneat dotis constituendae causa, Iulianus probat non esse profectum id de bonis, quia nihil erogauit de suo pater, sed non adquisiuit.
しかしまた、相続人である婿のところに持参金設定のためにその遺贈が留まるようにと、父がこの目的で遺贈を放棄したとしても、ユリアヌスは、それが父の財産からもたらされたものではないと認める。 なぜなら、父は自己の財産から何も支出したわけではなく、ただ取得しなかっただけだからである。
§23.3.5.6Si pater non quasi pater, sed alio dotem promittente fideiussit et quasi fideiussor soluerit, Neratius ait non esse profecticiam dotem, quamuis pater seruare a reo id quod soluit non possit.
もし父が、父としてではなく、他の者が持参金を約束した際に保証人となり、かつ保証人として支払った場合、ネラティウスは、それが伝来持参金ではないと言う。 たとえ父が、自分が支払ったものを主債務者から回収できないとしてもである。
§23.3.5.7Sed si pater dotem promisit et fideiussorem uel reum pro se dedit, ego puto profecticiam esse dotem: sufficit enim, quod pater sit obligatus siue reo siue fideiussori.
しかし、もし父が持参金を約束し、自己に代わって保証人または共同債務者を提供したならば、私はその持参金が伝来のものであると考える。 なぜなら、父が共同債務者または保証人に対して義務を負っていれば十分だからである。
§23.3.5.8Si filius familias mutuatus creditorem delegauit, ut daret pro filia dotem, uel etiam ipse accepit et dedit, uideri dotem ab auo profectam Neratius ait hactenus, quatenus auus esset dotaturus neptem suam: id enim in rem aui uideri uersum.
家子が借財をして、娘のために持参金を与えるよう債権者を指定したか、あるいは自身が受け取って与えた場合、祖父が自らの孫娘に持参金を与えるであろう限度においてのみ、その持参金は祖父からもたらされたものとみなされる、とネラティウスは言う。 なぜなら、その範囲において、それが祖父の便益に充てられたとみなされるからである。
§23.3.5.9Si quis certam quantitatem patri donauerit ita, ut hanc pro filia daret, non esse dotem profecticiam Iulianus libro septimo decimo digestorum scripsit: obstrictus est enim ut det aut, si non dederit, condictione tenetur.
もし誰かが、娘のためにこれを与えるという条件で、特定の額を父に贈与した場合、それは伝来持参金ではないとユリアヌスは『学説彙纂』第十七巻に書いている。 なぜなら、父はそれを与えるよう拘束されており、もし与えなければ、不当利得返還訴権によって責任を問われるからである。
hoc et in matre iuris esse ait, si forte sub ea condicione uxor marito det, ut pro filia genero in dotem daret, nec uideri uxorem marito donasse rectissime ergo ait, ut non sit interdicta donatio iure ciuili: non enim ad hoc dedit, ut ipse habeat, sed ut genero pro filia expendat: denique si non dederit, condictione tenetur.
彼はこのルールが母の場合にも適用されると言う。 すなわち、もし仮に妻が、娘のために婿に持参金として与えるという条件で夫に与えた場合、妻が夫に贈与したとはみなされないと彼は極めて正しく言っている。 それゆえ、その贈与は市民法によって禁止されない。 なぜなら、妻は夫自身がそれを保有するためではなく、娘のために婿へ支出させるために与えたからである。 そして、もし夫が与えなければ、不当利得返還訴権によって責任を問われる。
esse igitur dotem istam aduenticiam Iulianus ait: et ita utimur.
したがって、その持参金は外来持参金であるとユリアヌスは言っており、我々もこのように法を適用している。
§23.3.5.10Si filius familias dotem promiserit et sui iuris factus dederit, profecticiam esse dotem: non enim pro hereditate patris aes alienum soluit, sed suum aes alienum susceptum, dum filius familias esset, pater familias factus exonerauit.
もし家子が持参金を約束し、自権者となった後にそれを与えたならば、その持参金は伝来のものである。 なぜなら、彼は父の遺産に代わって債務を支払ったのではなく、家子であった間に引き受けた自己の債務を、戸主となってから免れさせた(支払って消滅させた)からである。
§23.3.5.11Si pater pro filia emancipata dotem dederit, profecticiam nihilo minus dotem esse nemini dubium est, quia non ius potestatis, sed parentis nomen dotem profecticiam facit: sed ita demum, si ut parens dederit: ceterum si, cum deberet filiae, uoluntate eius dedit, aduenticia dos est.
もし父が、解放された娘のために持参金を与えた場合、その持参金が依然として伝来のものであることは誰の目にも疑いがない。 なぜなら、支配権(家父権)の法ではなく、親という名称(関係)が持参金を伝来のものにするからである。 しかし、これは彼が親として与えた場合に限られる。 それ以外の場合、もし彼が娘に債務を負っており、娘の意志に基づいて与えたのであれば、それは外来持参金である。
Papinianus libro decimo quaestionum §23.3.5.12ait, cum pater curator suae filiae iuris sui effectae dotem pro ea constituisset, magis eum quasi patrem id quam quasi curatorem fecisse uideri.
パピニアヌス著『質疑録』第十巻自権者となった自分の娘の財産管理人となった父が、彼女のために持参金を設定した場合、彼はそれを財産管理人としてというよりは、むしろ父として行ったとみなされるべきである、と(パピニアヌスは)言う。
§23.3.5.13Iulianus libro nono decimo digestorum adoptiuum quoque patrem, si ipse dotem dedit, habere eius repetitionem ait.
ユリアヌスは『学説彙纂』第十九巻において、養父であっても、もし彼自身が持参金を与えたならば、その返還を請求する権利を有すると言っている。
§23.3.5.14Si quis pro aliena filia dotem promiserit et promissori pater heres exstiterit, Iulianus distinguit interesse, ante nuptias pater heres exstiterit et dotem dederit an postea: si ante, uideri dotem ab eo profectam (potuit enim nuntium remittendo resoluere dotem), quod si post nuptias, non esse profecticiam.
もし誰かが他人の娘のために持参金を約束し、その約束した者の相続人として彼女の父が立った場合、ユリアヌスは、結婚の前に父が相続人となって持参金を与えたのか、あるいはその後に与えたのかによって区別があるとする。 もし結婚前であれば、その持参金は彼(父)からもたらされた(伝来の)ものとみなされる(なぜなら、彼は婚約破棄を通知することによって、持参金の約束を解消することができたからである)。 しかし、もし結婚後であれば、それは伝来のものではない。