[ULPIANUS libro sexto ad Sabinum. ] §23.3.33.prSi extraneus sit qui dotem promisit isque defectus sit facultatibus, imputabitur marito, cur eum non conuenerit, maxime si ex necessitate, non ex uoluntate dotem promiserat: nam si donauit, utcumque parcendum marito, qui eum non praecipitauit ad solutionem qui donauerat quemque in id quod facere posset, si conuenisset, condemnauerat.
[ウルピアーヌス著『サビヌス註釈』第6巻] もし、持参金を約束した者が第三者であり、かつその者が資力を失ったならば、なぜ彼を提訴しなかったのかが夫に帰せられるであろう。 とりわけ、彼が義務からであって、好意からではなく持参金を約束していた場合にはそうである。 なぜなら、もし彼が贈与したのであれば、どのような場合であっても夫は容赦されるべきだからであり、夫は、贈与した者を支払へと急き立てることをせず、また、もし彼が提訴されていたとしても、彼が支払い得る限度においてしか裁判官が有罪としなかったであろう者[を急き立てることをしなかったのである]。
hoc enim diuus Pius rescripsit eos, qui ex liberalitate conueniuntur, in id quod facere possunt condemnandos.
というのは、神君ピウスは、好意から提訴される者たちは、彼らが支払い得る限度において有罪とされるべきであると勅答したからである。
sed si uel pater uel ipsa promiserunt, Iulianus quidem libro sexto decimo digestorum scribit etiam si pater promisit, periculum respicere ad maritum: quod ferendum non est.
しかし、もし父親または彼女自身が約束したのであれば、ユリアヌスは確かに『学説彙纂』第16巻において、父親が約束した場合であっても、危険は夫に帰属すると書いているが、これは容認できない。
debebit igitur mulieris esse periculum: nec enim quicquam iudex propriis auribus audiet mulierem dicentem, cur patrem, qui de suo dotem promisit, non urserit ad exsolutionem, multo minus, cur ipsam non conuenerit.
したがって、危険は妻のものであるべきである。 なぜなら、裁判官は、「なぜ、自己の財産から持参金を約束した父親に対して支払いの督促をしなかったのか」と妻が言うのを決して自らの耳で聞くことはなく、ましてや「なぜ彼女自身を提訴しなかったのか」[と妻が言うのを裁判官が容認すること]はなおさらないからである。
recte itaque Sabinus disposuit, ut diceret quod pater uel ipsa mulier promisit uiri periculo non esse, quod debitor, id uiri esse, quod alius, scilicet donaturus, eius periculo ait, cui adquiritur: adquiri autem mulieri accipiemus, ad quam rei commodum respicit.
それゆえ、サビヌスは、父親または妻自身が約束したものは夫の危険にはならず、[妻の]債務者が約束したものは夫の危険となり、その他の者、すなわち贈与しようとする者が約束したものは、それが獲得される者の危険となると述べて、正しく規定したのである。 ところで、我々は、その財産の便益が帰する相手である妻に獲得されると解する。