[ULPIANUS libro sexto ad Sabinum. ] §23.3.33.prSi extraneus sit qui dotem promisit isque defectus sit facultatibus, imputabitur marito, cur eum non conuenerit, maxime si ex necessitate, non ex uoluntate dotem promiserat: nam si donauit, utcumque parcendum marito, qui eum non praecipitauit ad solutionem qui donauerat quemque in id quod facere posset, si conuenisset, condemnauerat.
[울피아누스, 『사비누스 주석』 제6권] 지참금을 약정한 자가 제삼자이고 그 자의 자력이 소진되었다면, 왜 그를 제소하지 않았는지가 남편에게 귀책될 것이다. 특히 그가 자발적이 아니라 의무에서 지참금을 약정한 경우라면 더욱 그러하다. 왜냐하면 그가 증여를 한 것이라면 어떤 경우든 남편은 용서받아야 하기 때문이며, 남편은 증여를 한 자에게 지급을 재촉하지 않았고, 그 자는 제소되었더라도 자신이 이행할 수 있는 한도 내에서만 유죄 판결을 받았을 것이기 때문이다.
hoc enim diuus Pius rescripsit eos, qui ex liberalitate conueniuntur, in id quod facere possunt condemnandos.
신군 피우스는 온정으로 인하여 제소당하는 자들은 그들이 이행할 수 있는 한도 내에서 유죄 판결을 받아야 한다고 칙답했기 때문이다.
sed si uel pater uel ipsa promiserunt, Iulianus quidem libro sexto decimo digestorum scribit etiam si pater promisit, periculum respicere ad maritum: quod ferendum non est.
그러나 만약 아버지나 아내 자신이 약정했다면, 율리아누스는 『학설휘찬』 제16권에서 비록 아버지가 약정했더라도 위험은 남편에게 귀속된다고 쓰고 있으나, 이는 받아들일 수 없다.
debebit igitur mulieris esse periculum: nec enim quicquam iudex propriis auribus audiet mulierem dicentem, cur patrem, qui de suo dotem promisit, non urserit ad exsolutionem, multo minus, cur ipsam non conuenerit.
따라서 위험은 아내에게 있어야 한다. 왜냐하면 판사는, 자신의 재산에서 지참금을 약정한 아버지를 왜 지급하도록 독촉하지 않았는지 아내가 말하는 것을 결코 직접 들으려 하지 않을 것이며, 하물며 아내 자신을 왜 제소하지 않았는지에 대해서는 더 말할 것도 없기 때문이다.
recte itaque Sabinus disposuit, ut diceret quod pater uel ipsa mulier promisit uiri periculo non esse, quod debitor, id uiri esse, quod alius, scilicet donaturus, eius periculo ait, cui adquiritur: adquiri autem mulieri accipiemus, ad quam rei commodum respicit.
그러므로 사비누스는, 아버지나 아내 자신이 약정한 것은 남편의 위험이 아니며, [아내의] 채무자가 약정한 것은 남편의 위험에 속하고, 그 밖의 사람, 즉 증여하려는 자가 약정한 것은 그것이 취득되는 자의 위험에 속한다고 말함으로써 올바르게 규정했다. 그런데 우리는 그것이 아내에게 취득된다고 이해할 것인데, 그 재산의 편익은 아내에게 귀속하기 때문이다.