Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §23.2.67.pr-23.2.67.6

後見人と被後見人の婚姻禁止の死後や親族における適用

3373 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

後見人・保佐人と被後見人側の婚姻禁止について、後見人の死後、親族関係、養子縁組、相続放棄などの様々な状況下における例外的な適用範囲を論じる。

[TRYPHONINUS libro nono disputationum. ] §23.2.67.prNon solum uiuo tutore, sed et post mortem eius filius tutoris ducere uxorem prohibetur eam, cuius tutelae rationi obstrictus pater fuit: nec puto interesse, exstiterit ei heres filius an abstinuerit paterna hereditate an nec heres fuit (forte exheredatus aut praeteritus emancipatus): nam et fieri potest, ut per fraudem in eum collocata bona patris propter tutelam reuocari oporteat.
[トリフォニヌス、同『論議集』第9巻] 後見人が生存している間だけでなく、その死後においても、後見人の息子は、その計算を報告する義務を父が負っていた女性を妻に娶ることを禁じられる。 そして、息子が彼の相続人となったか、父の相続財産を放棄したか、あるいはそもそも相続人ではなかったか(例えば、廃嫡されたか、あるいは無視された解放された息子であった場合)は関係がないと私は考える。 なぜなら、後見に関連して、詐欺によって彼に移転された父親の財産を回収しなければならなくなる、ということもあり得るからである。
§23.2.67.1De uno dubitari potest, si auus tutelam gessit neptis ex filio emancipato natae, an nepoti ex altero filio eam collocare possit siue emancipato siue manenti in potestate, quia par affectionis causa suspicionem fraudis amouet.
一つの点について疑念が生じうる。 もし祖父が、解放された息子から生まれた孫娘の後見を行った場合、別の息子から生まれた孫に彼女を嫁がせることができるかどうか(その孫が解放されているか、あるいは権力下にとどまっているかを問わず)である。 なぜなら、同等の愛情という理由が、詐欺の疑いを取り除くからである。
sed etsi senatus consultum stricto iure contra omnes tutores nititur, attamen summae affectionis auitae intuitu huiusmodi nuptiae concedendae sunt.
しかし、元老院議決が厳格な法に従ってすべての後見人に対して適用されるとしても、それにもかかわらず、極めて深い祖父の愛情を考慮して、このような婚姻は認められるべきである。
§23.2.67.2Sed et si filius familias tutor puellae uel curator fuit, puto uel magis patri eius non oportere eam nubere: numquid nec fratri, qui est in eiusdem potestate?
しかしまた、もし家子が少女の後見人または保佐人であった場合、彼の父親に彼女が嫁ぐべきではないと私はなおさら考える。 同じ権力下にある兄弟に対しても同様ではないだろうか?
§23.2.67.3Sed uideamus, si Titii filius duxerit uxorem eam, quae tua pupilla fuit, deinde Titium uel filium eius adoptaueris, an peremuntur nuptiae (ut in genero adoptato dictum est) an adoptio impeditur? quod magis dicendum est et si curator, dum gerit curam, adoptauerit maritum eius puellae, cuius curator est.
しかし、検討してみよう。 もしティティウスの息子が、かつてあなたの被後見人であった女性を妻に娶り、その後、あなたがティティウスまたはその息子を養子にした場合、婚姻は(養子にされた婿について言われているように)消滅するのか、それとも養子縁組が妨げられるのか? このことは、保佐人が、保佐を行っている間に、自分が保佐人である少女の夫を養子にした場合にも、よりいっそう言われるべきである。
nam finita iam tutela et nupta puella alii uereor, ne longum sit adoptionem mariti eius impedire, quasi propter hoc interponatur, ut ratio tutelae reddendae cohibeatur, quam causam prohibitionis nuptiarum contrahendarum oratio diui Marci continet.
なぜなら、後見がすでに終了し、少女が他の男に嫁いでいる場合、彼女の夫の養子縁組を妨げることは行き過ぎではないかと危惧されるからである。 それは、あたかも後見の計算報告を免れるためにこの養子縁組が介在させられているかのような疑いによるものであり、これこそが、婚姻締結禁止の理由として神君マルクスの演説に含まれているものである。
§23.2.67.4Et si quis curator uentri bonisque datus sit, prohibitionem eiusdem senatus consulti inducit: nam et hic debet rationem reddere.
また、もしある者が胎児および財産のために保佐人に選任された場合、同一の元老院議決の禁止がもたらされる。 なぜなら、彼もまた計算を報告しなければならないからである。
nec spatium administrationis mouere nos debet, quia nec in tutore nec curatore discrimen maioris aut minoris temporis, quo in huiusmodi munere quis fuerit, habitum esse.
また、管理の期間が我々を動かすべきではない。 なぜなら、後見人についても保佐人についても、そのような任務に就いていた時間の長短の区別はなされていないからである。
§23.2.67.5Si puellae tutelam Titius administrauit uel curator negotia gessit eaque nondum recepta ratione decessit filia herede relicta, quaerenti, an eam filio suo posset Titius collocare in matrimonium, dixi posse, quia ratio hereditaria esset et sit simplex debitum: alioquin omnis debitor eam, cui obligatus esset ex aliqua ratione, prohibetur sibi filioque suo coniungere.
もしティティウスが少女の後見を管理したか、あるいは保佐人として事務を処理し、彼女が、計算の受領がまだなされないうちに、娘を相続人として残して死亡した場合、ティティウスが彼女を自己の息子と婚姻させることができるかという問いに対して、私はできると答えた。 なぜなら、計算は相続によるものであり、単純な債務だからである。 さもなければ、すべての債務者は、何らかの理由で義務を負っている相手を、自分自身や自分の息子と結びつけることが禁止されてしまうことになる。
§23.2.67.6Sed et is, qui pupillam abstinet bonis patris sui, rationem eius rei praestare debet et fieri potest, ut etsi inconsultius hoc fecerit, et hoc nomine condemnari debeat.
しかしまた、被後見女子をその父親の財産から離脱させた者も、そのことについての計算を報告しなければならず、たとえ軽率にこれを行ったとしても、この名目において責任を追及されるべきことがあり得る。
sed et si optimo consilio usus sit auxilio praetoriae iurisdictionis, quia non soluendo pater eius decesserat, nihilo minus tamen, quia iudicio hoc probari oportet, impediuntur nuptiae: nam qui bene tutelam et ex fide administrauit, nihilo minus prohibetur.
しかしまた、たとえ彼が法務官の管轄の援助を借りて(彼女の父親が債務超過で死亡したために)最善の策を用いたとしても、それにもかかわらず、このことは裁判において証明されなければならないため、婚姻は妨げられる。 なぜなら、後見を良好にかつ誠実に管理した者であっても、同様に禁止されるからである。

語釈・文法注

  1. 23.2.67.pruiuo tutore — 名詞と形容詞からなる奪格独立構文であり、「後見人が生存している間」という時間的状況を表す。
  2. 23.2.67.3uereor, ne longum sit — 動詞 uereor は懸念を表す接続詞 ne を伴う。longum sit の longum は、時間的な長さではなく、「行き過ぎた、不当な、不合理な」という意味で用いられており、全体として「行き過ぎではないかと懸念される」という意味になる。
  3. 23.2.67.6qui pupillam abstinet bonis patris sui — abstineo はここでは他動詞的に用いられ、被後見女子(pupillam)にその父親の財産(bonis patris sui、奪格)を「差し控えさせる」、すなわち「相続放棄をさせる」という意味になる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §23.2.67.pr-23.2.67.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:23.2.67.pr-23.2.67.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。