Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §23.2.12.pr-23.2.12.4

養子縁組や尊属の婚約者に関する婚姻の制限

3318 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアヌスは、離婚後の養子縁組に伴う婚姻関係の適法性、父母の婚約者との婚姻禁止、および養子縁組による親族関係の及ぶ範囲と婚姻の可否について論じている。

[ULPIANUS libro uicesimo sexto ad Sabinum. ] §23.2.12.prSi qua mihi uxor fuit, deinde a me repudiata nupsit Seio, quem ego postea adrogaui, non sunt nuptiae incestae.
[ウルピアヌス、サビヌス註釈第26巻] かつて私の妻であった者が、その後私と離婚してセイウスと結婚し、そのセイウスを私が後に養子(自権者の養子縁組)とした場合、その婚姻はインケストゥス(不法近親婚)とはならない。
§23.2.12.1Inter me et sponsam patris mei nuptiae contrahi non possunt: quamquam nouerca mea non proprie dicatur.
私と私の父の婚約者との間では、婚姻を結ぶことはできない。 たとえ彼女が厳密には私の継母とは呼ばれないとしてもである。
§23.2.12.2Sed et per contrarium sponsa mea patri meo nubere non poterit, quamuis nurus non proprie dicatur.
しかし逆に、私の婚約者も私の父と結婚することはできない。 彼女が厳密には嫁とは呼ばれないとしてもである。
§23.2.12.3Si uxor mea post diuortium alii nupserit et filiam susceperit, putat Iulianus hanc quidem priuignam non esse, uerum nuptiis eius abstinendum.
私の妻が離婚後に他者と結婚して娘を産んだ場合、ユリアヌスは、この娘は確かに義理の娘ではないものの、彼女との婚姻は避けるべきであると考えている。
§23.2.12.4Adoptiuae sororis filiam possum uxorem ducere: cognata enim mea non est filia eius, quia auunculus nemo fit per adoptionem et eae demum cognationes contrahuntur in adoptionibus, quae legitimae essent, id est quae adgnatorum ius haberent.
私は養姉妹の娘を妻に娶ることができる。 なぜなら、その娘は私の血族ではないからである。 というのも、養子縁組によって叔父になる者は誰もおらず、また養子縁組においては、法律上の親族関係となるであろうもの、すなわち父系親族(アグナートゥス)の権利を持つ親族関係のみが形成されるからである。
pari ratione et sororem patris mei adoptiui possum ducere, si non fuit eodem patre nata.
同様の理由により、私は養父の姉妹を妻に娶ることもできる。 ただし、彼女が同じ父親から生まれたのではない場合に限る。

語釈・文法注

  1. §23.2.12.prquem ego postea adrogaui — 関係代名詞 `quem` は先行詞 `Seio` を指す。`adrogaui`(arrogare)は自権者(paterfamilias)を養子にする法的手続き(adrogatio)を指し、ここでは離婚後に元妻と結婚した男性を、元夫が養子にしたという特異な親族関係の成立を示している。
  2. §23.2.12.3nuptiis eius abstinendum — 動形容詞(ゲルンディーウム)`abstinendum` に非人称を構成する `esse` が省略された形。与格 `nuptiis` は `abstinere`(控える、避ける)が支配する格である。主語(行為者)は一般的に「人は誰しも」と一般化されている。
  3. §23.2.12.4eae demum cognationes contrahuntur in adoptionibus, quae legitimae essent — `eae demum... quae...` は「〜であるようなものだけが…」という限定を表す。接続法未完了過去 `essent` は、仮定的な条件(もし自然な血縁であるならば、法律上の親族となるであろうもの)を含意する関係節。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §23.2.12.pr-23.2.12.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:23.2.12.pr-23.2.12.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。