[SCAEUOLA libro trigesimo tertio digestorum. ] §22.3.27.prQui testamentum faciebat ei qui usque ad certum modum capere potuerat legauit licitam quantitatem, deinde ita locutus est: 'Titio centum do lego, quae mihi pertulit: quae ideo ei non caui, quod omnem fortunam et substantiam, si quam a matre susceperat, in sinu meo habui sine ulla cautione.
[SCAEUOLA libro trigesimo tertio digestorum.] 遺言を作成していた者が、一定の限度までしか取得能力のなかった者に対して、許容される額を遺贈し、そのうえで次のように述べた。 「ティティウスに、彼が私にもたらした百を、私は与え、遺贈する。 これについて私が彼に受領証を発行しなかったのは、彼が母親から受け取ったすべての財産と資力を、いかなる受領証もなしに私が自分の手元に置いていたからである。
item eidem Titio reddi et solui uolo de substantia mea centum quinquaginta, quae ego ex reditibus praediorum eius (quorum ipse fructum percepi et distraxi), item de calendario (si qua a matre receperat Titius) in rem meam conuerti'.
同様に、同じティティウスに対し、私の財産から百五十が返還され支払われることを望む。 これは、私が彼の地所の収益(これらについて私自身が果実を収取し、処分した)から、また、ティティウスが母親から受け取っていたものがあれば債権台帳から、私自身の財産に転用したものである。
quaero, an Titius ea exigere potest.
」私は、ティティウスがこれらを請求できるかを問う。
respondit, si Titius supra scripta ex ratione sua ad testatorem peruenisse probare potuerit, exigi: uidetur enim eo, quod ille plus capere non poterat, in fraudem legis haec in testamento adiecisse.
答えた。 もしティティウスが、上記のものが彼自身の勘定から遺言者に至ったことを証明できたならば、請求できる。 なぜなら、彼がそれ以上取得することができなかったという事実によって、法を免れるためにこれらを遺言に追加したと見なされるからである。