Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §22.1.41.pr-22.1.41.2

上訴による執行遅滞の中間利息と一部供託

3201 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

後見人が上訴により執行を遅滞させた場合の中間利息の支払、債務の一部供託が全体利息に与える影響、および利息の合意内容が不明確な場合の請求の不可能性に関するモデスティヌスの答弁。

[IDEM libro tertio responsorum.
[同人、答弁集第3巻。
] §22.1.41.prTutor condemnatus per appellationem traxerat exsecutionem sententiae.
] 敗訴した後見人は、上訴によって判決の執行を引き延ばしていた。
Herennius Modestinus respondit eum qui de appellatione cognouit potuisse, si frustratoriam morandi causa appellationem interpositam animaduerteret, etiam de usuris medii temporis eum condemnare.
ヘレンニウス・モデスティヌスは、上訴について審理した裁判官は、もしそれが引き延ばしを目的とした不当な上訴であると気付いたならば、中間の期間の利息についても彼に支払いを命じることができた、と答弁した。
§22.1.41.1Lucius Titius cum centum et usuras aliquanti temporis deberet, minorem pecuniam quam debebat obsignauit: quaero, an Titius pecuniae quam obsignauit usuras praestare non debeat.
ルキウス・ティティウスは、100と一定期間の利息の債務を負っていたが、負っている額よりも少ない金銭を封印した。 私は、ティティウスが封印した金銭の利息を支払う義務を負わないかどうかを尋ねる。
Modestinus respondit, si non hac lege mutua pecunia data est, uti liceret et particulatim quod acceptum est exsoluere, non retardari totius debiti usurarum praestationem, si, cum creditor paratus esset totum suscipere, debitor, qui in exsolutione totius cessabat, solam partem deposuit.
モデスティヌスは答弁した。 もし、受け取ったものを分割して支払うことも許されるという条件で消費貸借の金銭が与えられたのではないならば、債権者が全額を受け取る用意があったのに対して、全額の支払いにおいて遅滞していた債務者が一部のみを供託した場合には、債務全体の利息の支払いは免除されない。
§22.1.41.2Ab Aulo Agerio Gaius Seius mutuam quandam quantitatem accepit hoc chirographo: 'ille scripsi me accepisse et accepi ab illo mutuos et numeratos decem, quos ei reddam kalendis illis proximis cum suis usuris placitis inter nos': quaero, an ex eo instrumento usurae peti possint et quae.
ガイウス・セイウスはアウルス・アゲリウスから、次の自筆証書をもって、ある消費貸借の金額を受け取った。 「私何某は、彼から消費貸借として、かつ数えられた10を受け取り、実際に受け取ったこと、これらを次の何々のカレンダエに、我々の間で合意された利息とともに彼に返還することを、書面に記した」。 私は、この証書に基づいて利息を請求できるか、またどのような利息を請求できるかを尋ねる。
Modestinus respondit, si non appareat de quibus usuris conuentio facta sit, peti eas non posse.
モデスティヌスは、もしどのような利息について合意がなされたかが明らかでないならば、それを請求することはできない、と答弁した。

語釈・文法注

  1. §22.1.41.preum qui de appellatione cognouit potuisse... eum condemnare — 間接話法の主節の動詞 `respondit` に対し、`potuisse` が対格不定詞句の述語動詞となり、その主語は `eum qui de appellatione cognouit`(上訴を審理した裁判官)である。さらに `condemnare`(有罪とする、支払いを命じる)の目的語として代名詞 `eum` が使われているが、これは前文の `tutor`(後見人)を指す。対格の代名詞 `eum` が異なる対象(裁判官と後見人)を指して入れ子になっている構造に注意。
  2. §22.1.41.1non retardari totius debiti usurarum praestationem — `Modestinus respondit` に続く対格不定詞句で、`non retardari` が動詞(受動態不定詞)、`totius debiti usurarum praestationem`(債務全体の利息の支払い)がその主語対格。`retardare` は本来「引き留める」「遅らせる」の意だが、ここでは利息の発生・支払義務の「免除」「停止」を意味する。
  3. §22.1.41.2ille scripsi me accepisse — 自筆証書(chirographum)の書式を示す文において、主語として `ille`(彼/何某)という三人称が置かれているが、述語動詞は `scripsi`(私は書いた)と一人称単数になっている。これは実際の契約書で当事者(債務者)の名が挿入されるプレースホルダーとして `ille` が置かれているためである。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §22.1.41.pr-22.1.41.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:22.1.41.pr-22.1.41.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。