Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §22.1.4.pr-22.1.4.1

更改のための問答契約における果実と子の帰属

3164 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

売買契約後の問答契約(更改)において、目的物の果実や女奴隷の産んだ子が問答契約に基づく訴えの対象に含まれるか否か、また更改に含まれなかった部分が売買訴訟によって請求可能であるかを論じる。

[IDEM libro uicesimo septimo quaestionum. ] §22.1.4.prSi stipulatus sis rem dari uacuamque possessionem tradi, fructus postea captos actione incerti ex stipulatu propter inferiora uerba consecuturum te ratio suadet.
[同著者(パピニアヌス)著『疑義集』第27巻] もし君が、物が与えられ、かつ自由な占有が引き渡されると問答契約したなら、その後に収取された果実を、後半の文言のゆえに、問答契約に基づく不確実物返還の訴えによって君が獲得することになる、と法理は説いている。
an idem de partu ancillae responderi possit, considerandum est.
女奴隷の産んだ子についても同じことが回答され得るか、検討されなければならない。
nam quod ad uerba superiora pertinet, siue factum rei promittendi siue effectum per traditionem dominii transferendi continent, partus non continetur: uerum si emptor a uenditore nouandi animo ita stipulatus est, factum tradendi stipulatus intellegitur, quia non est uerisimile plus uenditorem promisisse, quam iudicio empti praestare compelleretur.
というのも、前半の言葉に関する限り、それらが約束者の行為を含むにせよ、引渡しによる所有権移転という効果を含むにせよ、産み落とされた子は含まれないからである。 しかし、もし買主が売主から更改の意思をもってそのように問答契約したのであるなら、彼は引き渡すという行為を問答契約したのだと理解される。 なぜなら、売主が、買主の訴えにおいて提供することを強制されるであろう以上のものを約束したということは、ありそうにないからである。
sed tamen propter illa uerba 'uacuamque possessionem tradi' potest dici partus quoque rationem committi incerti stipulatione: etenim ancilla tradita partum postea editum in bonis suis reis stipulandi habere potuisset.
しかしながら、あの「かつ自由な占有が引き渡される」という言葉のゆえに、不確実物の問答契約によって、子の価値も義務の対象に入ると言うことができる。 なぜなら、引き渡された女奴隷がその後に産んだ子を、問答契約の債権者は自己の財産として所有することができたはずだからである。
§22.1.4.1Si post contractam emptionem ante interpositam stipulationem partus editus aut aliquid per seruum uenditori adquisitum est, quod ex stipulatu consequi non poterit, iudicio empti consequitur: id enim quod non transfertur in causam nouationis iure pristino peti potest.
売買契約が結ばれた後、問答契約が交わされる前に、子が産まれたか、あるいは奴隷を通じて何らかのものが売主に取得され、それが問答契約からは獲得できない場合、買主はそれを買主の訴えによって獲得する。 なぜなら、更改の対象に移転されないものは、元の契約に基づく法によって請求され得るからである。

語釈・文法注

  1. 22.1.4.prpropter inferiora uerba — 問答契約の文言「物が与えられ、かつ自由な占有が引き渡されること(rem dari uacuamque possessionem tradi)」のうち、後半の「自由な占有が引き渡されること(uacuamque possessionem tradi)」を指す。対して「前半の言葉(uerba superiora)」は「物が与えられること(rem dari)」を指す。
  2. 22.1.4.prnouandi animo — 「更改の意思をもって」。売買契約によって生じた義務を消滅させ、新たに問答契約(stipulatio)による義務を発生させる行為。この文脈では、買主が更改によって、売買契約の訴え(actio empti)で請求できた以上の範囲の履行義務を売主に負わせる意図はなかったものと解釈される。
  3. 22.1.4.prreis stipulandi — 写本によっては `rei stipulandi` とされる。問答契約における債権者(reus stipulandi)を指す名詞の単数属格(rei)であり、`in bonis suis` を修飾して「問答契約の債権者たる自分の財産の中に」という構造をとる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §22.1.4.pr-22.1.4.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:22.1.4.pr-22.1.4.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。