Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §22.1.33.pr-22.1.33.1

公金の回収および貸付における総督の義務と節度

3193 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

適切に投資された公金の元本回収について債務者を不当に督促すべきではないこと、また回収や貸付の際に属州総督(または監護官)が取るべき穏健な態度と担保確保の義務について説明している。

[ULPIANUS libro singulari de officio curatoris rei publicae. ] §22.1.33.prSi bene collocatae sunt pecuniae publicae, in sortem inquietari debitores non debent et maxime, si parient usuras: si non parient, prospicere rei publicae securitati debet praeses prouinciae, dummodo non acerbum se exactorem nec contumeliosum praebeat, sed moderatum et cum efficacia benignum et cum instantia humanum: nam inter insolentiam incuriosam et diligentiam non ambitiosam multum interest.
[ULPIANUS libro singulari de officio curatoris rei publicae.] もし公金が適切に投資されているならば、債務者たちは元本に関して督促されるべきではない。 特にそれらが利息を生み出している場合はなおさらである。 もし利息を生み出していないならば、属州総督は公同体の安全に配慮しなければならない。 ただし、自身を過酷な、あるいは侮辱的な取立人として示すのではなく、穏健で、実効性を伴いつつも寛大であり、督促をしつつも人道的であるように振る舞う限りにおいてである。 なぜなら、配慮を欠いた横柄さと、虚栄のない勤勉さとの間には、大きな違いがあるからである。
§22.1.33.1Praeterea prospicere debet, ne pecuniae publicae credantur sine pignoribus idoneis uel hypothecis.
さらに、適当な質権または抵当権なしに公金が貸し付けられることがないよう、配慮しなければならない。

語釈・文法注

  1. §22.1.33.prin sortem — 名詞 sors(本来は「くじ」や「運命」)は、金融や法的な文脈においては「利息(usurae)」に対する「元本(principal)」を意味する。前置詞 in +対格はここでは「〜に関して」「〜に対して」という対象を表している。
  2. §22.1.33.prdummodo... praebeat — 接続詞 dummodo(ただし〜である限り、〜という条件で)は接続法を要求し、ここでは praebeat(能動態接続法現在3人称単数)を伴っている。主節の praeses provinciae の義務を制限する限定的条件を表す。
  3. §22.1.33.prmultum interest — 非人称動詞 interest は、前置詞 inter(〜の間)を伴って「〜の間には違い(隔たり)がある」という意味を表す。中性代名詞の副詞的用法である multum(大いに)がその程度の大きさを示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §22.1.33.pr-22.1.33.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:22.1.33.pr-22.1.33.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。