[PAULUS libro secundo ad edictum aedilium curulium. ] §21.2.41.prSi ei cui uendidi et duplam promissi, cum ipse eadem stipulatione mihi cauisset, heres exstiterim, euicto homine nulla parte stipulatio committitur: neque enim mihi euinci uidetur, cum uendiderim eum, neque ei cui me promissorem praestarem, quoniam parum commode dicar ipse mihi duplam praestare debere.
[パウルス、会堂按察官告示註釈第二巻] 私が(奴隷を)売り、かつ二倍額(の支払)を約束した相手であり、彼自身もまた同じ問答契約によって私に担保を提供していた、そのような人物の相続人となった場合、奴隷が追奪されても、いずれの側からも問答契約は発動しない。 なぜなら、私がそれを売却したのであるから、私にとって追奪されたとはみなされないし、また、私が約束者として(責任を)引き受けるべき相手にとっても同様である。 というのも、私自身が私自身に対して二倍額を支払う義務があると口にすることは、ほとんど不都合だからである。
§21.2.41.1Item si domino serui heres exstiterit emptor, quoniam euinci ei non potest nec ipse sibi uidetur euincere, non committitur duplae stipulatio.
同様に、もし買主が、奴隷の所有者の相続人となった場合、彼から追奪されることはあり得ず、また彼自身が自分自身から追奪するとみなされることもないので、二倍額の問答契約は発動しない。
his igitur casibus ex empto agendum erit.
したがって、これらの場合には、買主の訴えによって請求しなければならない。
§21.2.41.2Si is, qui fundum emerit et satis de euictione acceperit et eundem fundum uendiderit, emptori suo heres exstiterit, uel ex contrario emptor uenditori heres exstiterit: an euicto fundo cum fideiussoribus agere possit, quaeritur.
もし、土地を買い、追奪についての十分な担保を受け取り、かつその同じ土地を売り渡した者が、自己の買主の相続人となった場合、あるいは逆に、買主が自己の売主の相続人となった場合、土地が追奪されたときに保証人たちに対して訴えを提起できるか、が問われている。
existimo autem utroque casu fideiussores teneri, quoniam et cum debitor creditori suo heres exstiterit, ratio quaedam inter heredem et hereditatem ponitur et intellegitur maior hereditas ad debitorem peruenire, quasi soluta pecunia quae debebatur hereditati, et per hoc minus in bonis heredis esse: et ex contrario cum creditor debitori suo exstitit heres, minus in hereditate habere uidetur, tamquam ipsa hereditas heredi soluerit.
しかし、私はどちらの場合にも保証人たちが責任を負うと考える。 なぜなら、債務者が自己の債権者の相続人となった場合にも、相続人と相続財産との間に一種の計算(清算)が置かれ、あたかも相続財産に対して負っていた金銭が支払われたかのように、より大きな相続財産が債務者に帰属したと解され、これによって相続人の財産における減少があると理解されるからである。 そして逆に、債権者が自己の債務者の相続人となった場合には、あたかも相続財産自体が相続人に弁済したかのように、相続財産に含まれるものが減少したとみなされる。
siue ergo is qui de euictione satis acceperat emptori cui ipse uendiderat, siue emptor uenditori suo heres exstiterit, fideiussores tenebuntur.
したがって、追奪について十分な担保を受け取っていた者が、自分が売り渡した相手である買主の相続人となった場合であれ、あるいは買主が自己の売主の相続人となった場合であれ、保証人たちは責任を負う。
et si ad eundem uenditoris et emptoris hereditas recciderit, agi cum fideiussoribus poterit.
また、売主と買主の相続財産が同一の者に帰属した場合にも、保証人たちに対して訴えを提起することができる。