[PAULUS libro secundo ad edictum aedilium curulium. ] §21.2.41.prSi ei cui uendidi et duplam promissi, cum ipse eadem stipulatione mihi cauisset, heres exstiterim, euicto homine nulla parte stipulatio committitur: neque enim mihi euinci uidetur, cum uendiderim eum, neque ei cui me promissorem praestarem, quoniam parum commode dicar ipse mihi duplam praestare debere.
[파울루스, 현직치안관 고시 주해 제2권] 내가 (노예를) 팔고 2배액을 약속한 사람이며, 그 자신도 역시 동일한 문답약정으로 나에게 담보를 제공하였던 자의 상속인이 된 경우, 노예가 추탈되더라도 어느 쪽에서도 문답약정은 발동하지 않는다. 왜냐하면 내가 그것을 매각하였으므로 나에게 추탈된 것으로 여겨지지 않으며, 또한 내가 약속자로서 책임을 맡았던 상대방에게도 마찬가지이기 때문이다. 왜냐하면 나 자신이 나 자신에게 2배액을 지급할 의무가 있다고 말하는 것은 매우 부적절하기 때문이다.
§21.2.41.1Item si domino serui heres exstiterit emptor, quoniam euinci ei non potest nec ipse sibi uidetur euincere, non committitur duplae stipulatio.
마찬가지로, 만약 매수인이 노예 소유자의 상속인이 된 경우, 그로부터 추탈될 수 없고 그 자신이 자신으로부터 추탈하는 것으로 여겨지지도 않으므로, 2배액의 문답약정은 발동하지 않는다.
his igitur casibus ex empto agendum erit.
따라서 이러한 경우에는 매수 소송으로 청구해야 한다.
§21.2.41.2Si is, qui fundum emerit et satis de euictione acceperit et eundem fundum uendiderit, emptori suo heres exstiterit, uel ex contrario emptor uenditori heres exstiterit: an euicto fundo cum fideiussoribus agere possit, quaeritur.
만약 토지를 매수하고 추탈에 관하여 충분한 담보를 받았으며 동일한 토지를 매각한 사람이 자신의 매수인의 상속인이 되거나, 반대로 매수인이 자신의 매도인의 상속인이 된 경우, 토지가 추탈되었을 때 보증인들을 상대로 소송을 제기할 수 있는지 의문이 제기된다.
existimo autem utroque casu fideiussores teneri, quoniam et cum debitor creditori suo heres exstiterit, ratio quaedam inter heredem et hereditatem ponitur et intellegitur maior hereditas ad debitorem peruenire, quasi soluta pecunia quae debebatur hereditati, et per hoc minus in bonis heredis esse: et ex contrario cum creditor debitori suo exstitit heres, minus in hereditate habere uidetur, tamquam ipsa hereditas heredi soluerit.
그러나 나는 두 경우 모두 보증인들이 책임을 진다고 생각한다. 왜냐하면 채무자가 자신의 채권자의 상속인이 된 경우에도 상속인과 상속재산 사이에 일종의 청산 관계가 설정되며, 마치 상속재산에 대하여 지고 있던 채무가 변제된 것처럼 더 많은 상속재산이 채무자에게 귀속되는 것으로 이해되고 이로 인해 상속인의 고유 재산에서 감소가 있는 것으로 파악되기 때문이다. 그리고 반대로 채권자가 자신의 채무자의 상속인이 된 경우에는 마치 상속재산 자체가 상속인에게 변제한 것처럼 상속재산에 포함된 것이 감소한 것으로 여겨진다.
siue ergo is qui de euictione satis acceperat emptori cui ipse uendiderat, siue emptor uenditori suo heres exstiterit, fideiussores tenebuntur.
따라서 추탈에 관하여 충분한 담보를 받았던 사람이 자신이 매각했던 상대방인 매수인의 상속인이 되었든, 혹은 매수인이 자신의 매도인의 상속인이 되었든 보증인들은 책임을 진다.
et si ad eundem uenditoris et emptoris hereditas recciderit, agi cum fideiussoribus poterit.
또한 매도인과 매수인의 상속재산이 동일한 사람에게 귀속된 경우에도 보증인들을 상대로 소송을 제기할 수 있다.