[POMPONIUS libro nono ad Sabinum. ]
[ポンポニウス、サビヌス註釈第九巻] 売却された物が追奪された場合、それに付属したものについても買主の訴えをもって請求しなければならない。
§21.2.16.prEuicta re uendita ex empto erit agendum de eo quod accessit, quemadmodum ea quae empto fundo nominatim accesserunt si euicta sint, simplum praestatur.
これは、購入された土地に特定して付属された物が追奪された場合、一倍額が支払われるのと同様である。
§21.2.16.1Duplae stipulatio committi dicitur tunc, cum res restituta est petitori, uel damnatus est litis aestimatione, uel possessor ab emptore conuentus absolutus est.
二倍額の問答契約は、物が請求者に返還されたとき、あるいは(買主が)訴訟評価額の支払いを命じられたとき、あるいは買主から提訴された占有者が免責されたときに、履行期に達すると言われる。
§21.2.16.2Si seruus, cuius nomine duplam stipulati sumus, euictus fuerit a nobis: ob id quod fugitiuus uel sanus non fuerit an agere nihilo minus possimus, quaeritur.
我々がその者の名において二倍額(の賠償)を約していた奴隷が我々から追奪された場合、その者が逃亡奴隷であったこと、あるいは健康でなかったことを理由に、それでもなお我々が訴えを提起できるかが問われる。
Proculus uidendum ait, ne hoc quoque intersit, utrum tum euictus sit cum meus factus non esset, an tum cum meus factus esset: in eo enim casu quo meus factus est statim mea interest, quanto ob id deterior est, et quam actionem semel ex stipulatu habere coepi, eam nec euictione nec morte nec manumissione nec fuga serui nec ulla simili causa amitti: at si in bonis meis factus non sit, nihil ob ea quod fugitiuus sit pauperior sim, utpote cum in bonis meis non sit.
プロクルスは、次の点、すなわち彼が私のものになっていなかったときに追奪されたのか、それとも私のものになっていたときに追奪されたのかという違いもまた影響するのではないか、と見極めるべきだと言っている。 というのは、彼が私のものとなった場合においては、そのことによって彼がどれだけ劣っているかという点について、直ちに私に利益が生じ、また、私が一度問答契約から有し始めた訴えは、追奪によっても、死亡によっても、解放によっても、奴隷の逃亡によっても、その他いかなる同様の事由によっても失われることはないからである。 これに対して、もし彼が私の財産に入っていなかったならば、彼が逃亡奴隷であったとしてもそれによって私が損をすることは何もない。 なぜなら、彼は私の財産に含まれていなかったからである。
quod si sanum esse, erronem non esse stipulatus essem, tantum mea interesse, quantum ad praesentem usum pertineret, tametsi in obscuro esset (utpote ignorantibus nobis, quamdiu eum habiturus essem et an futurum esset, ut eum quisquam aut a me aut ab eo cui uendidissem cuiue similiter promisisssem euinceret).
しかし、もし私が彼が健康であること、放浪者ではないことを問答契約で約していたならば、たとえ不分明であったとしても(すなわち、私が彼をどれだけの期間保持することになるか、また、誰かが彼を私から、あるいは私が売却した相手や同様に約した相手から追奪することになるかどうかが、我々には分からないためであるが)、現在の使用に関する限りにおいて、私にはそれだけの利益があることになる。
summam autem optionis suae hanc esse, ut tantum ex ea stipulatione consequatur, quanti mea intersit aut post sti||pulationem interfuerit eum seruum fugitiuum non esse.
そして、彼の見解の要約は、その奴隷が逃亡奴隷でないことについて、私にどれほどの利益があるか、あるいは問答契約の後にどれほどの利益があったかに応じた額を、その問答契約から獲得するということである。