[POMPONIUS libro nono ad Sabinum. ] §21.2.16.prEuicta re uendita ex empto erit agendum de eo quod accessit, quemadmodum ea quae empto fundo nominatim accesserunt si euicta sint, simplum praestatur.
[폼포니우스, 사비누스 주해 제9권] 매도된 물건이 추탈된 경우, 그것에 부속된 것에 대해서도 매수인의 소로써 청구해야 한다. 이는 매수된 토지에 명시적으로 부속된 물건들이 추탈되는 경우 일배액이 지급되는 것과 같다.
§21.2.16.1Duplae stipulatio committi dicitur tunc, cum res restituta est petitori, uel damnatus est litis aestimatione, uel possessor ab emptore conuentus absolutus est.
이배액 문답약정은 물건이 청구인에게 반환되었을 때, 혹은 매수인이 소송평가액의 지급을 명받았을 때, 혹은 매수인에 의해 제소당한 점유자가 방면되었을 때 발동된다고 일컬어진다.
§21.2.16.2Si seruus, cuius nomine duplam stipulati sumus, euictus fuerit a nobis: ob id quod fugitiuus uel sanus non fuerit an agere nihilo minus possimus, quaeritur.
우리가 그 자의 이름으로 이배액을 약정했던 노예가 우리로부터 추탈된 경우, 그가 도망노예였거나 건강하지 않았다는 이유로 여전히 우리가 소를 제기할 수 있는지가 의문시된다.
Proculus uidendum ait, ne hoc quoque intersit, utrum tum euictus sit cum meus factus non esset, an tum cum meus factus esset: in eo enim casu quo meus factus est statim mea interest, quanto ob id deterior est, et quam actionem semel ex stipulatu habere coepi, eam nec euictione nec morte nec manumissione nec fuga serui nec ulla simili causa amitti: at si in bonis meis factus non sit, nihil ob ea quod fugitiuus sit pauperior sim, utpote cum in bonis meis non sit.
프로쿨루스는 다음의 점, 즉 그가 나의 소유가 되지 않았을 때 추탈되었는지, 아니면 나의 소유가 되었을 때 추탈되었는지에 따른 차이도 역시 영향을 미치지 않는지 살펴보아야 한다고 말한다. 왜냐하면 그가 나의 소유가 된 경우에 있어서는, 그로 인해 그가 얼마나 가치 감쇄되었는지에 대해 즉시 나에게 이익이 발생하고, 또한 내가 일단 문답약정으로부터 가지기 시작한 소는, 추탈에 의해서도, 사망에 의해서도, 해방에 의해서도, 노예의 도망에 의해서도, 그 밖의 다른 어떤 유사한 사유에 의해서도 상실되지 않기 때문이다. 반면에 만약 그가 나의 재산에 속하게 되지 않았다면, 그가 도망노예라는 사실 때문에 내가 더 가난해질 일은 없다. 왜냐하면 그는 나의 재산에 속하지 않았기 때문이다.
quod si sanum esse, erronem non esse stipulatus essem, tantum mea interesse, quantum ad praesentem usum pertineret, tametsi in obscuro esset (utpote ignorantibus nobis, quamdiu eum habiturus essem et an futurum esset, ut eum quisquam aut a me aut ab eo cui uendidissem cuiue similiter promisisssem euinceret).
그러나 만약 내가 그가 건강하다는 것과 방랑벽이 없다는 것을 문답약정으로 약속받았었더라면, 비록 그것이 불분명할지라도(즉, 내가 그를 얼마나 오랫동안 소유하게 될지, 그리고 누군가가 그를 나로부터, 혹은 내가 그를 매도했거나 유사하게 약정해 주었던 사람으로부터 추탈하게 될지 여부를 우리가 알지 못하기 때문이지만), 현재의 사용에 관한 한 나에게는 그만큼의 이익이 있는 셈이다.
summam autem optionis suae hanc esse, ut tantum ex ea stipulatione consequatur, quanti mea intersit aut post sti||pulationem interfuerit eum seruum fugitiuum non esse.
그리고 그의 견해의 요체는, 그 노예가 도망노예가 아니라는 사실에 대해 나에게 얼마나 이익이 있는지, 혹은 문답약정 이후에 얼마나 이익이 있었는지에 상당하는 액수만을 그 문답약정으로부터 획득한다는 것이다.