[UENULEIUS libro quinto actionum.
[ウェヌレイウス『訴権論』第5巻より。
] §21.1.65.prAnimi potius quam corporis uitium est, ueluti si ludos adsidue uelit spectare aut tabulas pictas studiose intueatur, siue etiam mendax aut similibus uitiis teneatur.
] (それは)身体の欠陥というよりはむしろ精神の欠陥である。 たとえば、もし絶えず見世物を見たがったり、あるいは絵画を熱心に眺めたりする場合、あるいはまた、嘘つきであったり同様の欠陥に囚われている場合がこれにあたる。
§21.1.65.1Quotiens morbus sonticus nominatur, eum significari Cassius ait, qui noceat: nocere autem intellegi, qui perpetuus est, non qui tempore finiatur: sed morbum sonticum eum uideri, qui inciderit in hominem postquam is natus sit: sontes enim nocentes dici.
カッシウスは、重い病と言及されるときはいつでも、害を及ぼす病気が意味されていると言う。 そして、害を及ぼすとは、一時的なものではなく、永続的な病気であると理解されると言う。 しかし、重い病とは、人が生まれた後にその人に生じたものであると思われる。 なぜなら、有害な(sontes)とは、害を及ぼす(nocentes)と言われているからである。
§21.1.65.2Seruus tam ueterator quam nouicius dici potest.
奴隷は、新参(奴隷)とも古参(奴隷)とも言われうる。
sed ueteratorem non spatio seruiendi, sed genere et causa aestimandum Caelius ait: nam quicumque ex uenalicio nouiciorum emptus alicui ministerio praepositus sit, statim eum ueteratorum numero esse: nouicium autem non tirocinio animi, sed condicione seruitutis intellegi.
しかしケリウスは、古参奴隷は奴隷として仕えた期間によってではなく、その種類と原因によって評価されるべきであると言う。 なぜなら、新参奴隷の売場から購入され、何らかの職務に配置された者は誰でも、直ちに古参奴隷の数に入るとされるからである。 他方、新参奴隷とは、精神の未熟さによってではなく、奴隷状態の条件によって理解される。
nec ad rem pertinere, Latine sciat nec ne: nam ob id ueteratorem esse, si liberalibus studiis eruditus sit.
そして、ラテン語を知っているか否かは重要ではない。 なぜなら、もし自由学芸を教え込まれているならば、そのことによって古参奴隷となるからである。