Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §21.1.51.pr-21.1.51.1

奴隷や代理人が欠陥奴隷を購入した際の責任基準

3067 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

奴隷が欠陥のある奴隷を購入した際の責任判断において、主人ではなく取引当事者である奴隷の認識を基準とすべきこと、また代理人が同様の購入を行った場合の訴権と抗弁について論じている。

[AFRICANUS libro octauo quaestionum. ] §21.1.51.prCum mancipium morbosum uel uitiosum seruus emat et redhibitoria uel ex empto dominus experiatur, omnimodo scientiam serui, non domini spectandam esse ait, ut nihil intersit, peculiari an domini nomine emerit et certum incertumue mandante eo emerit, quia tunc et illud ex bona fide est seruum, cum quo negotium sit gestum, deceptum non esse, et rursus delictum eiusdem, quod in contrahendo admiserit, domino nocere debet.
[アフリカヌス著『質疑集』第8巻] 奴隷が病気または欠陥のある奴隷を購入し、主人が契約解除の訴えまたは購買の訴えを提起する場合、いかなる場合にも主人ではなく奴隷の認識が考慮されるべきであると彼は言う。 したがって、彼が特有財産の名において購入したか主人の名において購入したか、また、主人(彼)の命令により特定のものを購入したか不特定なものを購入したかは何ら違いをもたらさない。 なぜなら、その場合、取引の相手となった奴隷が欺かれていないということもまた善意にかなっており、他方で、契約締結にあたってその奴隷が犯した非行は、主人に不利益を及ぼすべきだからである。
sed si seruus mandatu domini hominem emerit, quem dominus uitiosum esse sciret, non tenetur uenditor.
しかし、もし奴隷が、主人が欠陥のあることを知っていた奴隷を主人の命令によって購入した場合には、売主は責任を負わない。
§21.1.51.1Circa procuratoris personam, cum quidem ipse scierit morbosum uitiosum esse, non dubitandum, quin, quamuis ipse domino mandati uel negotiorum gestorum actione sit obstrictus, nihilo magis eo nomine agere possit: at cum ipse ignorans esse uitiosum mandatu domini qui id sciret emerit et redhibitoria agat, ex persona domini utilem exceptionem ei non putabat opponendam.
代理人の人格に関しては、彼自身が病気または欠陥があることを知っていた場合には、たとえ彼自身が主人に対して委任または事務管理の訴えによって拘束されているとしても、その件で訴えを提起することはやはりできないということは疑いない。 これに対して、彼自身は欠陥があることを知らずに、それを知っていた主人の命令によって購入し、契約解除の訴えを提起する場合には、主人の事情に基づく抗弁を彼に対抗すべきではないと彼は考えていた。

語釈・文法注

  1. §21.1.51.prseruum, cum quo negotium sit gestum, deceptum non esse — 対格不定詞句。`est` の主語として機能する。`seruum` は不定詞 `deceptum [esse]` の意味上の主語であり、関係節 `cum quo...` がこれを修飾する。全体で「取引の相手方となった奴隷が欺かれていないこと」を意味し、それが `ex bona fide`(善意にかなっている)の主語となる。
  2. §21.1.51.1non dubitandum, quin... nihilo magis eo nomine agere possit — `non dubitandum [esse]`(疑いない)という非人称表現に導かれた `quin` 節であり、接続法 `possit` を伴う。挿入された `quamuis` 節が逆接条件(たとえ〜であっても)を加え、主文の「やはりその名において(売主に対して)訴えを提起することはできない」に係っている。
  3. §21.1.51.1utilem exceptionem ei non putabat opponendam — `opponendam [esse]` は動形容詞(当為・必要)で、`putabat` の目的語となる対格不定詞句を形成する。`putabat` の主語は Africanus。`ei`(代理人)は与格(行為者または不利益の与格)で、「彼(代理人)に対して、抗弁を対抗すべきではない」と解される。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §21.1.51.pr-21.1.51.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:21.1.51.pr-21.1.51.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。