Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §21.1.48.pr-21.1.48.8

エディリス訴権の行使要件と免責および適用範囲

3064 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

原告に過失がない場合の奴隷死亡時の措置や、欠陥奴隷を保持したまま訴える権利、訴訟期限、免責事由、相続人の当事者適格、用益権や動物への準用、瑕疵訴訟の事前留保、簡易売買における除外など、エディリスの訴えに関する多角的な適用要件とルールを整理する。

[POMPONIUS libro uicesimo tertio ad Sabinum. ] §21.1.48.prsi tamen sine culpa actoris familiaeue eius uel procuratoris mortuus sit.
[ポンポニウス著『サビヌス註釈第23巻』] ただし、原告、その家族、または代理人の過失なしに(奴隷が)死亡した場合に限る。
§21.1.48.1Audiendus est is, qui de uitio uel morbo serui querens retinere eum uelit.
奴隷の欠陥または病気について苦情を申し立てつつ、その奴隷を手元に留め置くことを望む者は、聴取されるべきである。
§21.1.48.2Non nocebit emptori, si sex mensum exceptione redhibitoria exclusus uelit intra annum aestimatoria agere.
六ヶ月の抗弁によって返還の訴えから排除された買主が、一年の期間内に評価の訴えを提起することを望むとしても、その買主に不利益とはならない。
§21.1.48.3Ei, qui seruum uinctum uendiderit, aedilicium edictum remitti aequum est: multo enim amplius est id facere, quam pronuntiare in uinculis fuisse.
鎖につながれた奴隷を販売した者に対しては、エディリスの告示が免除されるのが公平である。 なぜなら、そうすることは、拘束されていたことがあると告知することよりも、はるかに明白なことだからである。
§21.1.48.4In aediliciis actionibus exceptionem opponi aequum est, si emptor sciret de fuga aut uinculis aut ceteris rebus similibus, ut uenditor absoluatur.
エディリスの訴えにおいて、買主が逃亡、拘束、またはその他の同様の事柄について知っていた場合には、売主が免責されるように抗弁が対抗されるのが公平である。
§21.1.48.5Aediliciae actiones et heredi et in heredem competunt, ut tamen et facta heredum quae postea accesserint et quod experiri potuerint, quaerantur.
エディリスの訴えは、相続人のためにも、また相続人に対しても認められる。 ただし、その後に生じた相続人たちの行為や、彼らが訴えを提起し得たかどうかが審理されることを条件とする。
§21.1.48.6Non solum de mancipiis, sed de omni animali hae actiones competunt, ita ut etiam, si usum fructum in homine emerim, competere debeant.
これらの訴えは、奴隷についてだけでなく、すべての動物についても認められ、したがって、私が奴隷の用益権を購入した場合であっても、認められるべきである。
§21.1.48.7Cum redhibitoria actione de sanitate agitur, permittendum est de uno uitio agere et praedicere, ut, si quid aliud postea apparuisset, de eo iterum ageretur.
健康に関して返還の訴えが提起される場合、一つの欠陥について訴え、かつ、後に他の何かが現れたときにはそれについて再度争うことができるように予め留保しておくことが、許されるべきである。
§21.1.48.8Simplariarum uenditionum causa ne sit redhibitio, in usu est.
簡易な売買を理由としては返還が認められないというのが、慣行となっている。

語釈・文法注

  1. §21.1.48.prsi tamen — この従属節は、直前の法文(§21.1.47.1)「奴隷の死亡の後であっても、エディリスの訴えは存続する」にかかる条件節(ただし〜の場合に限る)であり、主節が省略されている。
  2. §21.1.48.3Ei, qui seruum uinctum uendiderit, aedilicium edictum remitti aequum est — aequum est は非人称表現であり、対格不定詞句 aedilicium edictum remitti(エディリスの告示による責任が免除されること)を実質的な主語にとる。与格 Ei, qui... uendiderit は remitti にかかる。
  3. §21.1.48.5ut tamen — 先行する主節の効力に対して「ただし〜という条件で」という制限的・留保的な条件を導入する接続詞。
  4. §21.1.48.8ne sit redhibitio — in usu est(慣行である)の主語または同格として機能する名詞節で、否定の意志・要求を表す接続法 sit を用いて、慣行の具体的な内容(返還がなされないこと)を説明している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §21.1.48.pr-21.1.48.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:21.1.48.pr-21.1.48.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。