[ULPIANUS libro primo ad edictum aedilium curulium. ] §21.1.17.9Idem ait nec eum, qui ad fugam gradum unum alterumue promouit uel etiam currere coepit, si dominum sequentem non potest euadere, non esse fugitiuum.
同じ人は、逃亡に向けて一歩二歩踏み出し、あるいは走り始めさえした者が、追いかけてくる主人から逃れることができないとしても、逃亡奴隷ではないということはない(=逃亡奴隷である)と言う。
§21.1.17.10Idem recte ait libertatis cuiusdam speciem esse fugisse, hoc est potestate dominica in praesenti liberatum esse.
同じ人は、逃亡したことはある種の自由の姿(現れ)であり、すなわち現在は主人の支配から解放されているということである、と正しく言っている。
§21.1.17.11Pignori datus seruus debitorem quidem dominum habet, sed si, posteaquam ius suum exercuit creditor, ei se subtraxit, potest fugitiuus uideri.
質に入れられた奴隷は、確かに主人を債務者として持っているが、債権者が自らの権利を行使した後に彼(債権者)から身を隠したならば、逃亡奴隷とみなされ得る。
§21.1.17.12Apud Labeonem et Caelium quaeritur, si quis in asylum confugerit aut eo se conferat, quo solent uenire qui se uenales postulant, an fugitiuus sit: ego puto non esse eum fugitiuum, qui id facit quod publice facere licere arbitratur.
ラベオとカエリアスの著作において、もし誰かが庇護所に逃げ込むか、あるいは、自らを売りに出すことを要求する人々が通常赴く場所に身を寄せる場合、その者は逃亡奴隷であるかどうかが問われている。 私は、公的に許されていると自分が信じていることを行う者は、逃亡奴隷ではないと考える。
ne eum quidem, qui ad statuam Caesaris confugit, fugitiuum arbitror: non enim fugiendi animo hoc facit.
皇帝の像に逃げ込む者もまた、逃亡奴隷ではないと私は判断する。 なぜなら、彼は逃亡の意図をもってこれを行うのではないからである。
idem puto et in eum, qui in asylum uel quod aliud confugit, quia non fugiendi animo hoc facit: si tamen ante fugit et postea se contulit, non ideo magis fugitiuus esse desinit.
庇護所やその他の場所に逃げ込む者についても、私は同じように考える。 なぜなら、彼は逃亡の意図をもってこれを行うのではないからである。 しかし、もし彼があらかじめ逃亡しており、その後にそこに身を寄せたのであれば、そのために逃亡奴隷であることをやめるわけではない。
§21.1.17.13Item Caelius scribit placere eum quoque fugitiuum esse, qui eo se conferat, unde eum dominus reciperare non possit, multoque magis illum fugitiuum esse, qui eo se conferat, unde abduci non possit.
また、カエリアスは、主人が彼を取り戻すことができないような場所に身を寄せる者もまた逃亡奴隷であり、そこから連れ出す(連れ戻す)ことができないような場所に身を寄せる者は、なおさら逃亡奴隷であるという見解が支持されていると書いている。
§21.1.17.14Erronem ita definit Labeo pusillum fugitiuum esse, et ex diuerso fugitiuum magnum erronem esse.
浮浪奴隷を、ラベオは「小さな逃亡奴隷」と定義し、逆に逃亡奴隷を「大きな浮浪奴隷」であると定義している。
sed proprie erronem sic definimus: qui non quidem fugit, sed frequenter sine causa uagatur et temporibus in res nugatorias consumptis serius domum redit.
しかし、厳密には、私たちは浮浪奴隷を次のように定義する。 すなわち、逃亡するわけではないが、理由なく頻繁にうろつき回り、つまらないことに時間を費やして、遅くに家に帰ってくる者である。
§21.1.17.15Apud Caelium scriptum est: liberti apud patronum habitantis sic, ut sub una claue tota eius habitatio esset, seruus ea mente, ne rediret ad eum, extra habitationem liberti fuit, sed intra aedes patroni, et tota nocte oblituit: uideri esse fugitiuum Caelius ait.
カエリアスの著作には以下のように書かれている。 パトローヌスのもとに同居している解放自由人の奴隷(その住居全体が1つの鍵の下にあるような住居形態)が、彼(解放自由人)のもとに戻らないという意図で、解放自由人の住居の外ではあるがパトローヌスの邸宅の中にいて、一晩中隠れていた場合、カエリアスは逃亡奴隷とみなされるべきだと言う。
plane si talem custodiam ea habitatio non habuit et in ea cella libertus habitauit, cui commune et promiscum plurium cellarum iter est, contra placere debere Caelius ait et Labeo probat.
明らかに、もしその住居がそのような施錠管理を持たず、解放自由人が、多くの小部屋に共通で混ざり合った通路があるような小部屋に住んでいたならば、反対の見解が支持されるべきであるとカエリアスは言い、ラベオもこれを承認している。
§21.1.17.16Idem Caelius ait seruum in prouinciam missum a domino, cum eum mortuum esse et testamento se liberum relictum audisset et in eodem officio permansisset tantumque pro libero se gerere coepisset, hunc non esse fugitiuum: nec enim mentiendo se liberum, inquit, fugitiuus esse coepit, quia sine fugae consilio id fecit.
同じくカエリアスは、主人によって属州へ送られた奴隷が、主人が死亡し、遺言によって自分が自由の身にされたと聞き、同じ職務にとどまり、ただ自由人として振る舞い始めた場合、この者は逃亡奴隷ではないと言う。 なぜなら、「自分が自由であると偽ることによって逃亡奴隷になり始めたわけではない。 なぜなら、彼は逃亡の意図なしにこれを行ったからである」と彼は言う。
§21.1.17.17Quod aiunt aediles noxa solutus non sit, sic intellegendum est, ut non hoc debeat pronuntiari nullam eum noxam commississe, sed illud noxa solutum esse, hoc est noxali iudicio subiectum non esse: ergo si noxam commisit nec permanet, noxa solutus uidetur.
按察官たちが「不法行為責任から解放されていないこと」と言うのは、彼がいかなる不法行為も犯さなかったと宣言されるべきだという意味ではなく、「不法行為責任から解放されている」とは、すなわち「加害訴訟に服していない」ということであると理解されるべきである。 したがって、彼が不法行為を犯したとしても、それが存続していないならば、不法行為責任から解放されているとみなされる。
§21.1.17.18Noxas accipere debemus priuatas, hoc est eas, quaecumque committuntur ex delictis, non publicis criminibus, ex quibus agitur iudiciis noxalibus: denique specialiter cauetur infra de capitalibus fraudibus.
私たちが不法行為として受け取るべきなのは私的なものであり、すなわち公的犯罪からではなく、不法行為から犯されるものであって、それらに基づいて加害訴訟が提起されるものである。 実際、死刑に値する犯罪については、下で特別に規定が設けられている。
ex priuatis autem noxiis oritur damnum pecuniarium, si quis forte noxae dedere noluerit, sed litis aestimationem sufferre.
そして私的な不法行為からは、もし仮に、誰かが加害引渡しをすることを望まず、代わりに訴訟の評価額を負担することを選ぶならば、金銭的な損害が発生する。
§21.1.17.19Si quis talis sit seruus, qui omnino manumitti non possit ex constitutionibus, uel si sub poena uinculorum distractus sit a domino (uel ab aliqua potestate damnatus) uel si exportandus: aequissimum erit etiam hoc praedici.
もし奴隷が、各種の勅法により全く解放され得ないような奴隷であるか、あるいは、鎖につながれる刑罰を条件として主人によって売却された(または何らかの公権力によって宣告された)ものであるか、あるいは、国外退去されるべきものであるならば、このこともあらかじめ告示されることがきわめて公平であろう。
§21.1.17.20Si quis adfirmauerit aliquid adesse seruo nec adsit, uel abesse et adsit, ut puta si dixerit furem non esse et fur sit, si dixerit artificem esse et non sit: hi enim, quia quod adseuerauerunt non praestant, aduersus dictum promissumue facere uidentur.
もし誰かが、奴隷にある特性が備わっていると主張したのに備わっておらず、あるいは欠けていると主張したのに備わっている場合、例えば、泥棒ではないと言ったのに泥棒である場合や、職人であると言ったのにそうではない場合、これらの人々は、自らが言明したことを履行しないので、「言明または約束に反して行動している」とみなされるからである。