Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §20.4.3.pr-20.4.3.2

債務更新や委任に基づく質権の優先順位

2966 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パピニアヌスは、債務更新に伴う質権の優先順位の変化、委任事務の対象である土地の引渡し前後の多重質入れにおける優先順位、および兄弟間の共有物分割に伴う担保設定の効力と優先関係について論じている。

[IDEM libro undecimo responsorum. ] §20.4.3.prCreditor acceptis pignoribus (quae secunda conuentio secundus creditor accepit) nouatione postea facta pignora prioribus addidit.
[同著者(パピニアヌス)著『答申集』第11巻より] 債権者が(第二の合意により第二の債権者が受け取っていた)質物を受け取った後、その後に更改が行われたことで、これらの質物を先の質物に加えた。
superioris temporis ordinem manere primo creditori placuit tamquam in suum locum succedenti.
第一の債権者が、あたかも自分自身の順位に昇格するかのように、先の時点の順位が維持されることが合意された。
§20.4.3.1Cum ex causa mandati praedium Titio, cui negotium fuerat gestum, deberetur, priusquam ei possessio traderetur, id pignori dedit: post traditam possessionem idem praedium alii denuo pignori dedit.
委任に基づき、その人のために事務が処理されたティティウスに対して土地が引き渡されるべき義務があったとき、彼に占有が引き渡される前に、彼はそれを質に提供した。 占有が引き渡された後、彼は同じ土地を別の者に重ねて質に提供した。
prioris causam esse potiorem apparuit, si non creditor secundus pretium ei qui negotium gesserat soluisset: uerum in ea quantitate, quam soluisset eiusque usuris potiorem fore constaret, nisi forte prior ei pecuniam offerat: quod si debitor aliunde pecuniam soluisset, priorem praeferendum.
もし第二の債権者が、事務を処理した者に対して代金を支払っていなかったのであれば、先順位の債権者の地位が優先することが明らかとなった。 しかし、[第二の債権者が]支払った額およびその利息の限度においては、第二の債権者が優先することが合意された。 ただし、万一、先順位の債権者が彼にその資金を提供する場合はこの限りではない。 しかし、もし債務者が他の財源から支払ったのであれば、先順位の債権者が優先されるべきである。
§20.4.3.2Post diuisionem regionibus factam inter fratres conuenit, ut, si frater agri portionem pro indiuiso pignori datam a creditore suo non liberasset, ex diuisione quaesitae partis partem dimidiam alter distraheret.
兄弟間で区域による分割が行われた後、もし一方の兄弟が、共有の持分として自己の債権者に質として提供した土地の持分を解放しなかったならば、分割によって得られた部分の半分を他方の兄弟が売却できるという合意がなされた。
pignus intellegi contractum existimaui, sed priorem secundo non esse potiorem, quoniam secundum pignus ad eam partem directum uidebatur, quam ultra partem suam frater non consentiente socio non potuit obligare.
私は、質権が設定されたと解すべきであると考えたが、先順位の債権者は第二の者(他方の兄弟)より優先することはない。 なぜなら、第二の質権は、共有者の同意がなければその兄弟が自己の持分を超えて担保に供することができなかった部分に向けられていると考えられるからである。

語釈・文法注

  1. 20.4.3.prsuperioris temporis ordinem manere primo creditori placuit tamquam in suum locum succedenti — 非人称動詞 `placuit`(合意された、決定された)の与格補語である `primo creditori` に対して、現在分詞を用いた与格句 `tamquam in suum locum succedenti`(あたかも彼自身の順位に昇格するかのように)が修飾している。また、`manere` を主動詞とする対格不定詞句 `superioris temporis ordinem manere` が全体の主語(または `placuit` の客語)となっている。
  2. 20.4.3.1cui negotium fuerat gestum — 関係代名詞 `cui` は与格で、先行詞 `Titio` を修飾する。これは利害関係の与格(~のために)として機能している。`negotium fuerat gestum`(事務が処理されていた)は、民法上の「事務管理(negotiorum gestio)」または「委任(mandatum)」を指す法的な受動表現である。
  3. 20.4.3.1uerum in ea quantitate, quam soluisset eiusque usuris potiorem fore constaret — 主動詞 `constaret`(~であると確立された、合意された)に導かれ、省略された第二の債権者(`secundum creditorem`)を主語とする対格不定詞句 `potiorem fore` が続いている。前置詞句 `in ea quantitate... eiusque usuris`(支払った金額およびその利息の限度において)が優先権の及ぶ範囲を限定している。
  4. 20.4.3.2quam ultra partem suam frater non consentiente socio non potuit obligare — 女性対格の関係代名詞 `quam` の先行詞は `eam partem` である。`non consentiente socio` は現在分詞を用いた独立奪格(「共有者が同意しない状態で」)であり、ここでは「共有者が同意しなければ」という条件節として機能している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §20.4.3.pr-20.4.3.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:20.4.3.pr-20.4.3.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。