Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §20.4.21.pr-20.4.21.1

国庫や公売に対する先順位私的担保権者の優先

2984 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ティティウスが有担保債務の更改を行った後に同一財産を国庫に担保提供した場合の優先順位について、また大理石商人に貸し付けられた石材担保債権と皇帝の倉庫賃料不払いによる差押え(公売)との優先関係について、いずれも先に行われた私的な担保権設定者が優先されることを述べている。

[SCAEUOLA libro uicesimo septimo digestorum. ] §20.4.21.prTitius Seiae ob summam, qua ex tutela ei condemnatus erat, obligauit pignori omnia bona sua quae habebat quaeque habiturus esset: postea mutuatus a fisco pecuniam pignori ei res suas omnes obligauit: et intulit Seiae partem debiti et reliquam summam nouatione facta eidem promisit, in qua obligatione similiter ut supra de pignore conuenit.
[SCAEUOLA libro uicesimo septimo digestorum.] ティティウスは、後見関係に基づきセイアに対して支払を命じられた金額のために、自身が有していた、また将来有するであろうすべての財産を彼女に担保として提供した。 その後、彼は国庫から資金を借り入れ、国庫に対して自身のすべての財産を担保として提供した。 さらに、彼はセイアに債務の一部を支払い、更改を行った上で、残額を同じ彼女に約束したが、この新たな債務においても、上記と同様に担保についての合意がなされた。
quaesitum est, an Seia praeferenda sit fisco et in illis rebus, quas Titius tempore prioris obligationis habuit, item in his rebus, quas post priorem obligationem adquisiit, donec uniuersum debitum suum consequatur.
セイアが、ティティウスが最初の債務の時点で有していた財産についても、また最初の債務の後に取得した財産についても、自身の債務の全額の弁済を受けるまで、国庫に優先されるべきか否かが問われた。
respondit nihil proponi, cur non sit praeferenda.
彼は、彼女が優先されるべきでないとする理由は何も提示されていない、と回答した。
§20.4.21.1Negotiatori marmorum creditur sub pignore lapidum, quorum pretia uenditores ex pecunia creditoris acceperant: idem debitor conductor horreorum Caesaris fuit, ob quorum pensiones aliquot annis non solutas procurator exactioni praepositus ad lapidum uenditionem officium suum extendit: quaesitum est, an iure pignoris eos creditor retinere possit.
大理石商人に、売主たちが債権者の資金からその代金を受け取っていた石材の担保のもとに融資がなされた。 同じ債務者が皇帝の倉庫の賃借人であったが、数年間その賃料が支払われていなかったため、取立てを任された管理人が、その職権を石材の売却にまで拡張した。 債権者が担保権に基づいてそれらの石材を留置することができるか否かが問われた。
respondit secundum ea quae proponerentur posse.
彼は、提示された事実関係に従えば、留置することができる、と回答した。

語釈・文法注

  1. §20.4.21.prqua ex tutela ei condemnatus erat — Titiusが主語。tutelaは後見の終了に伴う後見人の責任を追及する後見会計訴訟(actio tutelae)を指し、ex tutelaは「後見(訴訟)に基づいて、後見関係から生じて」の意。condemnatus eratは「(特定の金額を支払うよう)有罪判決・支払命令を受けていた」ことを表す。
  2. §20.4.21.prnouatione facta eidem promisit — 「更改(nouatio)がなされた上で(独立奪格)、同じ彼女に対して約束した」。ここでのpromittereは、既存の債務を、口頭契約(stipulatio)によって新たな債務へと更改したことを意味する。
  3. §20.4.21.prnihil proponi, cur non sit praeferenda — 間接話法の対格不定詞構文(responditの後ろ)。nihilが主語対格で、proponiが受動不定詞現在。直訳すれば「彼女が優先されるべきでない(cur non sit praeferenda, 接続法現在・受動)理由(cur)は何も提示されていない(nihil proponi)」となり、二重否定的に「彼女が優先されるべきである」という判断を示す。
  4. §20.4.21.1Negotiatori marmorum creditur sub pignore — crediturは自動詞credo(信用を貸す、融資する)の非人称受動態。与格であるnegotiatori(大理石商人に)を伴って、「大理石商人に対して(担保のもとに)融資がなされる」を意味する。
  5. §20.4.21.1ob quorum pensiones aliquot annis non solutas — quorumは関係代名詞で先行詞はhorreorum(倉庫)。pensionesは「賃料」。「倉庫の賃料が数年にわたり(aliquot annis, 時間の長さを表す奪格、または制限)支払われていなかった(non solutas)ために(ob)」の意味になる。
  6. §20.4.21.1respondit secundum ea quae proponerentur posse — posseは対格不定詞構文における不定詞で、主語対格であるcreditor(および自動詞としてのretinere)が省略されている。前文の問を受けて「[債権者が留置することが]できる」の意。secundum ea quae proponerentur(提示された事柄に従えば、接続法未完了過去・受動)は、事実関係を留保した上で回答する法律家の慎重な文体を示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §20.4.21.pr-20.4.21.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:20.4.21.pr-20.4.21.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。