Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §20.4.13.pr

建物売買に伴う賃料担保質の帰属と順位

2976 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

アパートの売却に伴い、前主(売主)と新主(買主)の間で賃料債権と店借人の提供した質物(担保権)の帰属が問題となり、ネルウァとプロクルスによる売主優先の学説と、パウルスによる発生順(弁済期順)の随伴を認める解釈が対比される。

[PAULUS libro quinto ad Plautium. ] §20.4.13.prInsulam tibi uendidi et dixi prioris anni pensionem mihi, sequentium tibi accessuram pignorumque ab inquilino datorum ius utrumque secuturum.
[パウルス、プラウティウス注解第5巻より] 私はあなたにアパートを売却し、前年の賃料は私に、その後の年の賃料はあなたに帰属し、住借人から提供された質物に対する権利は、その双方に随伴すると言った。
Nerua Proculus, nisi ad utramque pensionem pignora sufficerent, ius omnium pignorum primum ad me pertinere, quia nihil aperte dictum esset, an communiter ex omnibus pignoribus summa pro rata seruetur: si quid superesset, ad te.
ネルウァとプロクルスは、もし質物が双方の賃料に対して十分でないならば、すべての質物から(得られる)総額が按分比例によって共同して保全されるべきか否かについて、何も明白に合意されていなかったため、質物全体の権利はまず私に帰属し、もし残余があればあなたに帰属するとした。
PAULUS: facti quaestio est, sed uerisimile est id actum, ut primam quamque pensionem pignorum causa sequatur.
パウルス:これは事実の問題であるが、個々の先に発生した賃料に質物の担保権が随伴することが合意されたとみなすのが尤もらしい。

語釈・文法注

  1. §20.4.13.prius utrumque secuturum — ius(中性単数対格)が主語の対格不定詞句。utrumqueは中性単数対格で、先行する2種類の賃料(prioris anni pensionemおよびsequentium [annorum] pensionem)を指し、他動詞secuturumの目的語となっている。「質物の権利が双方(の賃料)に随伴する」と解する。
  2. §20.4.13.prNerua Proculus — 文脈上、主節の動詞(responderuntやputant等)が省略されており、後続の対格不定詞句(ius ... pertinere)を導いている。古代の法学者ネルウァ(父または子)とプロクルスの見解を示す。
  3. §20.4.13.pran communiter ex omnibus pignoribus summa pro rata seruetur — anで始まる間接疑問節で、直前のdictum essetに係り、合意の対象が不明確であったことを説明している。
  4. §20.4.13.prprimam quamque pensionem pignorum causa sequatur — primam quamqueは「quisque+最上級・序数詞」の構成で、期日が先に来る順にそれぞれの賃料を指す。pignorum causaは「質物(担保)の関係・効力」であり、これが主語として動詞sequatur(接続法現在・能動態)にかかり、各賃料を目的語とする。すなわち、「発生順に個々の賃料に、質物の担保的効力が随伴する」というパウルスの合理的解釈を示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §20.4.13.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:20.4.13.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。