[IDEM libro septuagesimo tertio ad edictum. ] §20.1.21.prSi inter colonum et procuratorem meum conuenerit de pignore uel ratam habente me conuentionem uel mandante, quasi inter me et colonum meum conuenisse uideatur.
[同著者『告示注解』第七十三巻より] もし小作人と私の代理人との間で、私がその合意を追認するか、あるいはあらかじめ委任した上で、質権に関して合意が成立したならば、あたかも私と私の小作人との間で合意が成立したかのように見なされる。
§20.1.21.1Si debitor seruum, quem a non domino bona fide emerat et pignerauit, teneat, Seruianae locus est et, si aduersus eum agat creditor, doli replicatione exceptionem elidet: et ita Iulianus ait, et habet rationem.
もし債務者が、所有者でない者から善意で買い入れ、かつ質に入れた奴隷を占有しているならば、セルウィウス訴権の適用があり、もし債権者が彼に対して訴えを提起するならば、詐欺の再抗弁によって抗弁を退けるであろう。 ユリアーヌスもこのように述べており、これには理がある。
§20.1.21.2Quidquid pignori commodi siue incommodi fortuito accessit, id ad debitorem pertinet.
偶然によって質物に生じた利益あるいは不利益が何であれ、それは債務者に帰属する。
§20.1.21.3Si res pignerata non restituatur, lis aduersus possessorem erit aestimanda, sed utique aliter aduersus ipsum debitorem, aliter aduersus quemuis possessorem: nam aduersus debitorem non pluris quam quanti debet, quia non pluris interest, aduersus ceteros possessores etiam pluris, et quod amplius debito consecutus creditor fuerit, restituere debet debitori pigneraticia actione.
もし質物が返還されないならば、占有者に対する訴訟額が査定されなければならない。 ただし当然ながら、債務者本人に対する場合と、他の任意の占有者に対する場合とでは異なった扱いとなる。 なぜなら、債務者に対しては、債権者にとってそれ以上の利害関係がないため、債務額を超えない額で査定されるが、他の占有者に対しては、より高額になり得るからである。 そして、債権者が債務額を超えて得た利益は、質権訴権によって債務者に返還しなければならない。