Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §20.1.15.pr-20.1.15.2

将来の財産の抵当設定と重畳的担保の効力

2928 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ガイウスは、将来存在することになる物(果実や家畜の産など)も抵当に供しうること、債務者の財産証明責任が適用される合意の範囲、および同一物を複数順位で担保に供する場合の余剰価値や担保解放後の効力の及び方について解説している。

[GAIUS libro singulari de formula hypothecaria. ]
[ガイウス著、仮登記の公式についての一巻本より] まだ存在しないが、将来存在するようになるものも、抵当に供することができる。
§20.1.15.prEt quae nondum sunt, futura tamen sunt, hypothecae dari possunt, ut fructus pendentes, partus ancillae, fetus pecorum et ea quae nascuntur sint hypothecae obligata: idque seruandum est, siue dominus fundi conuenerit aut de usu fructu aut de his quae nascuntur siue is, qui usum fructum habet, sicut Iulianus scribit.
例えば、未収穫の果実、女奴隷の子、家畜の産、そして生まれるものが抵当に拘束されるように。 そしてこのことは、土地の所有者が用益権について、あるいは生まれるものについて合意した場合であれ、あるいは用益権を有する者がそうした場合であれ、遵守されねばならない。 ユリアヌスが書いている通りである。
§20.1.15.1Quod dicitur creditorem probare debere, cum conueniebat, rem in bonis debitoris fuisse, ad eam conuentionem pertinet, quae specialiter facta est, non ad illam, quae cottidie inseri solet cautionibus, ut specialiter rebus hypothecae nomine datis cetera etiam bona teneantur debitoris, quae nunc habet et quae postea adquisierit, perinde atque si specialiter hae res fuissent obligatae.
合意がなされた時にその物が債務者の財産に属していたことを債権者が証明しなければならないと言われるが、これは、個別的になされた合意に関するものであり、証書に日々挿入されるのが常である、以下のような合意に関するものではない。 すなわち、抵当の名目で個別的に与えられた物のほかに、債務者が現在有し、かつ将来取得するであろうその他の財産もまた、あたかもこれらの物が個別的に担保に供されていたかのように拘束される、という合意である。
§20.1.15.2Qui res suas iam obligauerint et alii secundo obligant creditori, ut effugiant periculum, quod solent pati qui saepius easdem res obligant, praedicere solent alii nulli rem obligatam esse quam forte Lucio Titio, ut in id quod excedit priorem obligationem res sit obligata, ut sit pignori hypothecaeue id quod pluris est: aut solidum, cum primo debito liberata res fuerit? de quo uidendum est, utrum hoc ita se habeat, si et conueniat, an et si simpliciter conuenerit de eo quod excedit ut sit hypothecae? et solida res inesse conuentioni uidetur, cum a primo creditore fuerit liberata, an adhuc pars? sed illud magis est, quod prius diximus.
自身の財産をすでに担保に供しており、それをさらに第二の債権者に担保として提供する者は、同一の物を何度も担保に供する者が被りやすい危険を免れるために、例えばルキウス・ティティウス以外の何者にもその物は担保に供されていない、とあらかじめ告知するのが常である。 それは、第一の担保を超える額についてその物が担保とされるため、すなわち、より価値が超過する部分が質または抵当となるようにするためである。 あるいは、最初の債務から物が解放されたときには、物全体が担保となるのだろうか。 これについて検討されねばならない。 このことは、そのような合意もなされた場合にのみそうなるのか、それとも、超過分について抵当とされることが単に合意された場合であってもそうなるのか。 そして、最初の債権者から解放されたとき、物全体が合意に含まれるとみなされるのか、それとも依然として一部なのか。 しかし、我々が先に述べたことの方がより妥当である。

語釈・文法注

  1. §20.1.15.prsiue dominus fundi conuenerit aut de usu fructu aut de his quae nascuntur siue is, qui usum fructum habet — siue ... siue ... の相関構造の中に、さらに土地所有者(dominus fundi)の合意内容に関する選択肢(aut de usu fructu aut de his quae nascuntur)と、用益権者(is, qui usum fructum habet)の合意という対比が埋め込まれている。de usu fructu の表記は「用益権について」または「(土地の)果実および使用について」のいずれも可能だが、ここでは後続の用益権者との対比から、土地所有者自らが収穫物(果実)を抵当に入れる合意を指す。
  2. §20.1.15.1Quod dicitur creditorem probare debere — Quod は関係代名詞で、先行詞を内に含む名詞節(「〜と言われていること」)を形成し、主節の動詞 pertinet(〜に関係する、〜に当てはまる)の主語となっている。dicitur の補語として、対格不定詞句(creditorem probare debere...)が続いている。
  3. §20.1.15.2utrum hoc ita se habeat, si et conueniat, an et si simpliciter conuenerit de eo quod excedit ut sit hypothecae — uidendum est に導かれる間接疑問節であり、utrum ... an ... の二者択一形式をとる。前半の si et conueniat は「そのような合意(解放後に物全体が担保となるという合意)が特になされた場合」、後半の et si simpliciter conuenerit... は「単に(特別な合意なしに)超過分のみを抵当と合意した場合であっても」を意味し、条件節の仮定の強さを対比させている。
  4. §20.1.15.2sed illud magis est, quod prius diximus — illud(それ)は、最初の抵当権者から物が解放されたときに、第二順位の抵当権の効力が「物全体に及ぶ(solida res inesse conuentioni uidetur)」とする見解を指す。prius diximus(先に述べたこと)は、このパラグラフの初頭付近、またはこれまでに議論されてきた一般的な法理における該当見解を指示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §20.1.15.pr-20.1.15.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:20.1.15.pr-20.1.15.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。