Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §2.15.9.pr-2.15.9.3

和解の効力範囲と合意事項の限定

438 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

和解の効力範囲について規定し、和解は当事者間で具体的に合意・考慮されたことが証明された事項にのみ及び、相続等によって承継された別の権利や意識されなかった権利を消滅させないと論じる。

[IDEM libro primo opinionum. ] §2.15.9.prQui cum tutoribus suis de sola portione administratae tutelae suae egerat et transegerat, aduersus eosdem tutores ex persona fratris sui, cui heres extiterat, agens praescriptione factae transactionis non summouetur.
[同じ著者、『意見集』第1巻] 自己の後見事務のうち自己の持分についてのみ後見人たちと訴訟を提起して和解した者は、自分が相続人となった兄弟の資格において同じ後見人たちに対して(訴訟を)提起する際、なされた和解の抗弁によって退けられない。
§2.15.9.1Transactio quaecumque fit, de his tantum, de quibus inter conuenientes placuit, interposita creditur.
どのような和解がなされるにせよ、それは、合意当事者間で合意された事柄についてのみ、なされたものとみなされる。
§2.15.9.2Qui per fallaciam coheredis ignorans uniuersa, quae in uero erant, instrumentum transactionis sine Aquiliana stipulatione interposuit, non tam paciscitur quam decipitur.
共同相続人の欺瞞によって、真実の実態を全く知らずに、アキリウス的問答契約を伴わずに和解書を作成した者は、合意したというよりはむしろ騙されたのである。
§2.15.9.3Ei qui, nondum certus ad se querellam contra patris testamentum pertinere, de aliis causis cum aduersariis pacto transegit, tantum in his interpositum pactum nocebit, de quibus inter eos actum esse probatur.
父親の遺言に対する訴えが自分に帰属するかどうかまだ確信がないまま、他の原因について相手方と合意により和解した者に対しては、なされた合意は、彼らの間で交渉がなされたと証明される事柄においてのみ不利益を及ぼす。
his tantum transactio obest, quamuis maior annis uiginti quinque eam interposuit, de quibus actum probatur.
たとえ二十五歳を超える者が和解を行ったとしても、交渉が証明される事柄についてのみ、和解は妨げとなる。
nam ea, quorum actiones competere ei postea conpertum est, iniquum est peremi pacto.
なぜなら、後に訴権が自分に帰属することが判明した事柄が、合意によって消滅させられることは不公平だからである。
id de quo cogitatum non docetur.
すなわち、それについて考慮されたことが証明されていない事柄については。

語釈・文法注

  1. §2.15.9.prex persona fratris sui — 「兄弟の立場・資格において」の意。後続する cui heres extiterat(その相続人となった)が示すように、相続によって承継した兄弟の権利に基づいて、という法的な位置づけを表している。
  2. §2.15.9.2sine Aquiliana stipulatione — 「アキリウス的問答契約なしに」の意。アキリウス的問答契約(stipulatio Aquiliana)は、既存のすべての請求権を一旦消滅させて包括的に清算するための強力な法技術であり、これが伴わない和解は個々の個別合意事項にのみ効力が制限される。
  3. §2.15.9.3nam ea, quorum actiones competere ei postea conpertum est, iniquum est peremi pacto. — 非人称表現 iniquum est(不公平である)が支配する対格不定詞構文(A.C.I.)であり、対格主語は ea(中性複数対格)、不定詞は受動現在不定詞 peremi(消滅させられること)。ea を先行詞とする関係節の内部でも、非人称受動 conpertum est(判明した)がさらに対格不定詞構文 actiones competere ei(訴権が彼に帰属すること)を従えている。
  4. §2.15.9.3id de quo cogitatum non docetur. — 文末に置かれた追加的説明句。cogitatum は非人称受動完了不定詞(cogitatum esse)の省略、あるいは「考慮された事柄」を意味する名詞的表現。「それについて考慮されたことが証明されていない事項」を意味し、直前の「不公平である(iniquum est)」の内容をさらに限定・説明している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §2.15.9.pr-2.15.9.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:2.15.9.pr-2.15.9.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。