Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §2.15.3.pr-2.15.3.1

第三者の権利を害さない和解と遺言補書の発見

431 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

皇帝の勅答を通じて私的な和解が第三者の権利を害さないことと信託遺贈の和解後に余白書が見つかった場合を論じ、さらに無権利者との和解が真の相続人に及ぼす効力を検討する。

[SCAEUOLA libro primo digestorum. ]
[スカエウォラ『学説彙纂』第1巻] 皇帝アントニヌスとウェルスは次のように勅答した。
§2.15.3.prImperatores Antoninus et Uerus ita rescripserunt: 'Priuatis pactionibus non dubium est non laedi ius ceterorum.
「私的な合意によって他者の権利が害されないことは疑いない。
quare transactione, quae inter heredem et matrem defuncti facta est, neque testamentum rescissum uideri posse neque manumissis uel legatariis actiones suae ademptae.
それゆえ、相続人と被相続人の母親との間で行われた和解によって、遺言が取り消されたとみなされることも、解放された奴隷や遺贈受取人から彼らの訴権が奪われたとみなされることもあり得ない。
quare quidquid ex testamento petunt, scriptum heredem conuenire debent: qui in transactione hereditatis aut cauit sibi pro oneribus hereditatis, aut si non cauit, non debet neglegentiam suam ad alienam iniuriam referre.
したがって、彼らが遺言に基づいて請求するものは何であれ、指定相続人を提訴すべきである。 この指定相続人は、相続の和解において、相続の負担に備えて自己のために担保を確保したか、あるいは、もし確保しなかったのであれば、自らの怠慢を他者の不利益に帰すべきではない。
’ Cum transactio propter fideicommissum facta esset et postea codicilli reperti sunt: quaero, an quanto minus ex transactione consecuta mater defuncti fuerit quam pro parte sua est, id ex fideicommissi causa consequi debeat.
」信託遺贈を理由として和解がなされ、その後に余白書が発見された場合、被相続人の母親が和解から得たものが本来の持分に比べて不足している分について、これを信託遺贈に基づいて取得すべきであるか、と私は問う。
respondit debere.
取得すべきである、と答えた。
§2.15.3.1Debitor, cuius pignus creditor distraxit, cum Maeuio, qui se legitimum creditoris heredem esse iactabat, minimo transegit: postea testamento prolato Septicium heredem esse apparuit.
債権者がその質物を売却したところの債務者が、自分は債権者の法定相続人であると触れ回っていたマエウィウスと、きわめて少額で和解した。 その後、遺言書が提示され、セプティミウスが相続人であることが判明した。
quaesitum est, si agat pigneraticia debitor cum Septicio, an is uti possit exceptione transactionis factae cum Maeuio, qui heres eo tempore non fuerit: possitque Septicius pecuniam, quae Maeuio ut heredi a debitore numerata est, condictione repetere, quasi sub praetextu hereditatis acceptam.
そこで、もし債務者がセプティミウスに対して質権訴訟を提起した場合、彼(セプティミウス)は、当時相続人ではなかったマエウィウスとの間でなされた和解の抗弁を用いることができるか、またセプティミウスは、債務者からマエウィウスへ相続人として支払われた金銭を、相続という口実のもとで受け取られたものとして、不当利得返還請求によって取り戻すことができるか、が問われた。
respondit secundum ea quae proponerentur non posse, quia neque cum eo ipse transegit nec negotium Septicii Maeuius gerens accepit.
提示された状況に従えば、できない、と答えた。 なぜなら、彼(セプティミウス)自身がその債務者と和解したわけでもなく、またマエウィウスがセプティミウスの事務を管理してそれを受け取ったわけでもないからである。

語釈・文法注

  1. 2.15.3.prademptae — 前半の neque testamentum rescissum uideri posse(遺言が取り消されたとみなされることもあり得ない)という否定表現の並列構造を受けて、ademptae(奪われた)の後ろに esse uideri posse が省略されていると判断した。
  2. 2.15.3.prquanto minus — quanto minus ... id ... consequi debeat という相関的な構文であり、「和解によって母親が本来の持分に比べて得られなかった不足分(quanto minus... fuerit)を、その分(id)として信託遺贈に基づき請求できるか」という構造になっている。
  3. 2.15.3.1non posse — 回答である non posse(できない)の主語は、前文の問いで言及されている Septicius(セプティミウス)である。彼は抗弁を用いることも、不当利得返還請求をすることもできないという、二つの問いに対する一括した回答となっている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §2.15.3.pr-2.15.3.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:2.15.3.pr-2.15.3.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。