[SCAEUOLA libro primo digestorum. ] §2.14.47.prEmptor praedii uiginti cauerat se soluturum et stipulanti spoponderat: postea uenditor cauit sibi conuenisse, ut contentus esset tredecim et ut ea intra praefinita tempora acciperet: debitor ad eorum solutionem conuentus pactus est, si ea soluta intra praefinitum tempus non essent, ut ex prima cautione ab eo petitio esset.
[スカエウォラ著『学説集』第1巻より] 土地の買主が20を支払うことを約束し、問答契約の相手方に誓約した。 その後、売主は、自分が13で満足すること、およびそれを定められた期間内に受け取ることに合意した旨を書面で約束した。 債務者は、それらの支払いを求めて催告された際、もしそれらが定められた期間内に支払われなかった場合には、最初の約束に基づいて彼に対して請求がなされるということを合意した。
quaesitum est an, cum posteriore pacto satisfactum non sit, omne debitum ex prima cautione peti potest.
後の合意が履行されなかった場合、最初の約束に基づく債務の全額を請求することができるか、が問われた。
respondi secundum ea, quae proponerentur, posse.
私は、提示された事実関係によれば、請求できると回答した。
§2.14.47.1Lucius Titius Gaium Seium mensularium, cum quo rationem implicitam habebat propter accepta et data, debitorem sibi constituit et ab eo epistulam accepit in haec uerba: 'Ex ratione mensae, quam mecum habuisti, in hunc diem ex contractibus plurimis remanserunt apud me ad mensam meam trecenta octaginta sex et usurae quae competierint.
ルキウス・ティティウスは、収入と支出のために複雑な勘定関係を有していた銀行家ガイウス・セイウスを自分に対する債務者と定め、彼から以下のような文面の書簡を受け取った。 「あなたが私と行った銀行勘定から、今日までに、多数の契約に基づき、私の銀行の私の手元に386と発生した利息が残っています。
summam aureorum, quam apud me tacitam habes, refundam tibi.
あなたが私のところに預けている金貨の総額は、あなたに払い戻します。
si quod instrumentum a te emissum, id est scriptum, cuiuscumque summae ex quacumque causa apud me remansit, uanum et pro cancellato habebitur.
もしあなたによって発行された、すなわち作成された、いかなる原因によるいかなる金額の証書が私の手元に残っているとしても、それは無効であり、抹消されたものとみなされます。
' quaesitum est, cum Lucius Titius ante hoc chirographum Seio nummulario mandauerat, uti patrono eius trecenta redderet, an propter illa uerba epistulae, quibus omnes cautiones ex quocumque contractu uanae et pro cancellato ut haberentur cautum est, neque ipse neque filii eius eo nomine conueniri possunt.
」質問は、ルキウス・ティティウスがこの手記より前に、銀行家セイウスに対し、彼のパトローヌスに300を支払うよう委任していた場合、いかなる契約に基づくすべての保証書も無効であり抹消されたものとみなされるべしと規定されている書簡のそれらの言葉を理由に、彼自身もその息子たちも、その名目で訴えられることはないか、であった。
respondi, si tantum ratio accepti atque expensi esset computata, ceteras obligationes manere in sua causa.
私は、もし収入と支出の勘定のみが計算されたのであれば、その他の債務はそのまま存続すると回答した。