[GAIUS libro primo ad edictum prouinciale. ] §2.14.30.prIn persona tamen filii familias uidendum est, ne aliquando, et si pactus sit ne ageret, ualeat pactio: quia aliquando filius familias habet actionem, ueluti iniuriarum.
[地方告示注解第1巻、ガイウス著] しかしながら、家子の身分については、仮に彼が告訴しないと合意した場合であっても、時にはその合意が有効ではないのではないか、と考慮されなければならない。 なぜなら、家子も、例えば傷害(インイウリア)などの訴えを時には有することがあるからである。
sed cum propter iniuriam filio factam habeat et pater actionem, quin pactio filii nocitura non sit patri agere uolenti, dubitari non oportet.
しかし、息子に対してなされた傷害のために父親も訴えを有しているのであるから、息子の合意が、訴えを起こそうと望む父親に不利益を及ぼさないことは疑う余地がない。
§2.14.30.1Qui pecuniam a seruo stipulatus est, quam sibi Titius debebat, si a Titio petat, an exceptione pacti conuenti summoueri et possit et debeat, quia pactus uideatur, ne a Titio petat, quaesitum est.
ティティウスが自分に負うていた金銭を奴隷から問答契約によって約束させた者が、もしティティウスに(その支払いを)求める場合、ティティウスに求めないという合意をしたと見なされるがゆえに、合意の抗弁によって排除されうるし、また排除されるべきであるかが問われた。
Iulianus ita summouendum putat, si stipulatori in dominum istius serui de peculio actio danda est, id est si iustam causam intercedendi seruus habuit, quia forte tantandem pecuniam Titio debuit: quod si quasi fideiussor interuenit, ex qua causa in peculium actio non daretur, non esse inhibendum creditorem, quo minus a Titio petat: aeque nullo modo prohiberi eum debere, si eum seruum liberum esse credidisset.
ユリアヌスは、その奴隷の主人に対する特有財産に関する訴えが問答契約者に与えられるべきである場合、すなわち、奴隷が介入する正当な原因を有していた場合(例えば、たまたま同額の金銭をティティウスに負うていた場合など)に限り、このように排除されるべきであると考える。 しかし、もし彼が保証人のように介入し、その原因からは特有財産に関する訴えが与えられないであろう場合には、債権者がティティウスに請求することを妨げられるべきではない(と考える)。 同様に、彼がその奴隷を自由人であると信じていた場合にも、いかなる方法によっても禁止されるべきではない。
§2.14.30.2Si sub condicione stipulatus fuerim a te quod Titius mihi pure deberet: an deficiente condicione si a Titio petam, exceptione pacti conuenti et possim et debeam summoueri? et magis est exceptionem non esse opponendam.
もし私が、ティティウスが私に対して無条件に負っているものを、あなたから条件付きで問答契約によって約束させたとして、条件が成就しない場合に私がティティウスに請求するなら、私は合意の抗弁によって排除されうるし、また排除されるべきであろうか。 むしろ抗弁は提起されるべきではない、というのが大方の見解である。