[ULPIANUS libro quarto de omnibus tribunalibus. ]
[ウルピアヌス『全裁判所について』第4巻] 収穫期および葡萄収穫期の間に、何人も相手方に裁判への出頭を強制してはならないということが、神君マルクスの演説によって明記されている。
§2.12.1.prNe quis messium uindemiarumque tempore aduersarium cogat ad iudicium uenire, oratione diui Marci exprimitur, quia occupati circa rem rusticam in forum conpellendi non sunt.
なぜなら、農作業に忙殺されている者たちを法廷に駆り出すべきではないからである。
§2.12.1.1Sed si praetor aut per ignorantiam uel socordiam euocare eos perseuerauerit hique sponte uenerint: si quidem sententiam dixerit praesentibus illis et sponte litigantibus, sententia ualebit, tametsi non recte fecerit qui eos euocauerit: sin uero, cum abesse perseuerauerint, sententiam protulerit etiam absentibus illis, consequens erit dicere sententiam nullius esse momenti (neque enim praetoris factum iuri derogare oportet): et citra appellationem igitur sententia infirmabitur.
しかし、もし政務官が、無知または怠慢によって彼らを召喚し続け、かつ彼らが自発的に出頭した場合において、もし彼らが出頭して自発的に争っている間に政務官が判決を下したならば、たとえ彼らを召喚した者が不当に行動したとしても、その判決は有効である。 これに対して、彼らが欠席し続ける中で、彼らが不在であるにもかかわらず政務官が判決を下したならば、その判決は無効である(何らの効力も持たない)と言うのが当然の帰結である(なぜなら、政務官の行為が法を侵害することは許されないからである)。 したがって、上訴を経ずとも、その判決は効力を失う。
§2.12.1.2Sed excipiuntur certae causae, ex quibus cogi poterimus et per id temporis, cum messes uindemiaeque sunt, ad praetorem uenire: scilicet si res tempore peritura sit, hoc est si dilatio actionem sit peremptura.
しかし、特定の事件は除外されており、それらの事件においては、収穫期や葡萄収穫期の間であっても、私たちは政務官のもとに出頭することを強制されうる。 すなわち、目的物が時の経過によって滅失しようとしている場合、つまり、延期が訴権を消滅させることになる場合である。
Sane quotiens res urguet, cogendi quidem sumus ad praetorem uenire, uerum ad hoc tantum cogi aequum est ut lis contestetur, et ita ipsis uerbis orationis exprimitur: denique alterutro recusante post litem contestatam litigare dilationem oratio concessit.
確かに、事態が切迫しているときはいつでも、私たちは政務官のもとに出頭することを強制されるべきであるが、訴訟繋属が行われること、ただそれだけのために強制されるのが公平であり、そのことは演説の文言そのものによっても表現されている。 結局のところ、訴訟繋属の後にいずれか一方が訴訟を行うことを拒んだ場合、演説は延期を認めている。