[ULPIANUS libro quarto de omnibus tribunalibus. ] §2.12.1.prNe quis messium uindemiarumque tempore aduersarium cogat ad iudicium uenire, oratione diui Marci exprimitur, quia occupati circa rem rusticam in forum conpellendi non sunt.
[울피아누스, 『모든 법정에 관하여』 제4권] 수확기와 포도 수확기 동안에는 누구도 상대방에게 법정에 출두할 것을 강제해서는 안 된다는 점이 신성한 마르쿠스의 연설에 명시되어 있으니, 이는 농업에 종사하는 자들을 법정으로 소환해서는 안 되기 때문이다.
§2.12.1.1Sed si praetor aut per ignorantiam uel socordiam euocare eos perseuerauerit hique sponte uenerint: si quidem sententiam dixerit praesentibus illis et sponte litigantibus, sententia ualebit, tametsi non recte fecerit qui eos euocauerit: sin uero, cum abesse perseuerauerint, sententiam protulerit etiam absentibus illis, consequens erit dicere sententiam nullius esse momenti (neque enim praetoris factum iuri derogare oportet): et citra appellationem igitur sententia infirmabitur.
그러나 만약 법무관이 무지나 태만으로 인해 그들을 계속 소환하고 그들이 자발적으로 출두한 경우, 만약 그들이 출석하여 자발적으로 소송을 진행하는 동안 법무관이 판결을 내렸다면, 그들을 소환한 자가 올바르게 행동하지 않았을지라도 그 판결은 유효할 것이다. 반면에, 그들이 계속 결석하는 와중에 그들이 부재한 상태에서 판결을 내렸다면, 그 판결은 아무런 효력이 없다고 말하는 것이 당연한 귀결일 것이다 (왜냐하면 법무관의 행위가 법을 훼손해서는 안 되기 때문이다). 따라서 상소 없이도 그 판결은 효력을 잃을 것이다.
§2.12.1.2Sed excipiuntur certae causae, ex quibus cogi poterimus et per id temporis, cum messes uindemiaeque sunt, ad praetorem uenire: scilicet si res tempore peritura sit, hoc est si dilatio actionem sit peremptura.
다만 특정 사건들은 예외로 하며, 이러한 사건들에서는 수확과 포도 수확이 이루어지는 기간이라 할지라도 우리는 법무관에게 출두하도록 강제될 수 있다. 즉, 소송물이 시간의 경과에 따라 소멸할 처지에 놓인 경우, 즉 지연이 소권을 소멸시키게 되는 경우이다.
Sane quotiens res urguet, cogendi quidem sumus ad praetorem uenire, uerum ad hoc tantum cogi aequum est ut lis contestetur, et ita ipsis uerbis orationis exprimitur: denique alterutro recusante post litem contestatam litigare dilationem oratio concessit.
참으로 사안이 시급할 때마다 우리는 법무관에게 출두하도록 강제되어야 마땅하나, 소송계속이 이루어지는 것까지만 강제되는 것이 공평하며, 연설의 자구 자체에도 그렇게 명시되어 있다. 결국 소송계속 후에 어느 한쪽이 소송 수행을 거부하는 경우, 연설은 연기를 허용하였다.