[PAULUS libro sexagensimo nono ad edictum. ] §2.11.5.prSi duo rei stipulandi sint et uni debitor iudicio se sisti cum poena promiserit, alter autem impedierit: ita demum exceptio aduersus alterum danda est, si socii sint: ne prosit ei dolus propter societatem.
[パウルス『告示註釈』第69巻] もし二人の共同債権者がおり、債務者がそのうちの一人に対して、違約罰付きで裁判所に出頭することを約束したが、もう一人の共同債権者が出頭を妨げた場合、彼らがパートナーである場合に限り、もう一人の共同債権者に対して抗弁が与えられるべきである。 それは、共同関係を理由に、彼の詐欺行為が彼自身に利益をもたらすことがないようにするためである。
§2.11.5.1Item si duo rei promittendi sint et unus ad iudicium non uenerit contempta sua promissione iudicio sistendi causa facta, actor autem ab altero rem petat, ab altero poenam desertionis: petendo poenam exceptione summouebitur.
同様に、もし二人の共同債務者がおり、一人が裁判所に出頭するためにした約束を無視して出頭せず、原告が一方から主たる債務の履行を求め、他方から不出頭の違約罰を求める場合、違約罰を請求するにあたって、原告は抗弁によって退けられる。
§2.11.5.2Aeque si a patre facta fuerit promissio iudicio sistendi gratia ex filii contractu, deinde de re actor egerit cum filio, exceptione summouebitur, si cum patre ex eius promissione agat.
同様に、もし息子の契約に起因して、父親によって裁判所に出頭させる旨の約束がなされ、その後、原告が息子に対して主たる事項について訴えを提起した場合、原告が父親に対してその約束に基づいて訴えを提起するなら、抗弁によって退けられる。
et contra idem erit, si filius promiserit et actor egerit cum patre de peculio.
これと逆の場合、すなわち息子が約束をし、原告が父親に対して特有財産に関する訴えを提起した場合にも、同様のことが当てはまる。