[ULPIANUS libro septuagensimo quarto ad edictum. ] §2.11.4.prSed et si quis rei capitalis ante condemnatus iudicio sistere se non potuit, merito huic ignoscitur: rei capitalis condemnatum accipere debemus, qui morte exilioue coercitus est.
[ウルピアヌス『告示註釈』第74巻] また、もし誰かが事前に重大犯罪(死刑または追放刑)の宣告を受けており、裁判所に出頭することができなかった場合、当然のことながらこの者は免責される。 重大犯罪の宣告を受けた者とは、死刑または追放によって刑罰を科された者と理解すべきである。
dixerit aliquis, quo ergo haec exceptio damnato? sed respondebitur fideiussoribus eius esse necessariam: aut si forte in exilium salua ciuitate abiit, ubi defensori eius exceptio ista proderit.
ある人は言うかもしれない、「それなら、なぜこの抗弁が宣告された者に必要なのか」と。 しかし、それは彼の保証人たちにとって必要である、と回答されるであろう。 あるいは、万一彼が市民権を保持したまま追放に赴いた場合には、そこでは彼の弁護人にこの抗弁が役立つであろう。
§2.11.4.1Illud sciendum est eum, qui idcirco non stetit, quia capitis reus factus est, in ea causa esse, ut exceptione uti non possit: damnato enim datur.
次のことを知っておくべきである。 重大犯罪の被告となったという理由で出頭しなかった者は、抗弁を用いることができないという状況にある。 なぜなら、抗弁は宣告された者に与えられるからである。
plane si uinculis uel custodia militari impeditus ideo non stetit, in ea erit causa, ut exceptione utatur.
明らかに、もし鎖または軍の拘留によって妨げられてそのために出頭しなかった場合は、抗弁を用いることができる状況にあることになる。
§2.11.4.2Praeterea si funere quis domestico impeditus non uenit, debet ei exceptio dari.
さらに、もし誰かが家族の葬儀によって妨げられて来なかった場合、彼には抗弁が与えられるべきである。
§2.11.4.3Item si quis in seruitute hostium fuerit ac per hoc in iudicium non stetit, debet exceptione adiuuari.
同様に、もし誰かが敵の奴隷となっており、これによって裁判所に出頭しなかった場合、彼は抗弁によって救済されるべきである。
§2.11.4.4Quaesitum est an possit conueniri, ne ulla exceptio in promissione deserta iudicio sistendi causa facta obiciatur: et ait Atilicinus conuentionem istam non ualere.
裁判所に出頭する目的でなされたが怠られた約束において、いかなる抗弁も提出されないという合意をなすことができるか、が問われた。 そして、アティリキヌスは、そのような合意は効力を持たないと言う。
sed ego puto conuentionem istam ita ualere, si specialiter causae exceptionum expressae sint, quibus a promissore sponte renuntiatum est.
しかし、私は、もし抗弁の事由が具体的に示され、約束者が自発的にそれらを放棄したのであるならば、そのような合意は効力を持つと考える。
§2.11.4.5Item quaeritur, si quis, cum iudicio sistendi causa satisdare non deberet, satisdato promiserit, an fideiussoribus eius exceptio detur.
同様に、誰かが、裁判所に出頭するために保証人を提供する義務がなかったにもかかわらず、保証人を立てて約束した場合、彼の保証人たちに抗弁が与えられるかが問われる。
puto interesse, utrum per errorem satisdato promissum est an ex conuentione: si per errorem, dandam fideiussoribus exceptionem: si ex conuentione, minime dandam.
私は、錯誤によって保証人提供つきの約束がなされたのか、それとも合意によるものなのかによって異なると考える。 もし錯誤によるのであれば、保証人たちに抗弁が与えられるべきである。 もし合意によるのであれば、決して与えられるべきではない。
nam et Iulianus scribit, si iudicio sistendi causa pluris quam statutum est per ignorantiam promissum fuerit, exceptionem dari debere: si autem ex conuentione tantae summae promissio facta sit, exceptionem pacti conuenti replicatione infirmandam Iulianus ait.
なぜなら、ユリアヌスも、もし裁判所に出頭するために規定より多い額が知らずに約束されたならば、抗弁が与えられるべきであると書いているからである。 しかし、もし合意に基づいてその額の約束がなされたのであれば、合意の抗弁は再答弁によって無効にされるべきだとユリアヌスは言っている。