[PAULUS libro sexagensimo nono ad edictum. ] §2.11.5.prSi duo rei stipulandi sint et uni debitor iudicio se sisti cum poena promiserit, alter autem impedierit: ita demum exceptio aduersus alterum danda est, si socii sint: ne prosit ei dolus propter societatem.
[파울루스, 『고시 주석』 제69권] 만약 두 명의 공동채권자가 있고, 채무자가 그중 한 명에게 위약벌과 함께 법정에 출두할 것을 약속했으나, 다른 한 명이 그의 출두를 방해한 경우, 그들이 동업자인 경우에 한하여 다른 한 명에 대해 항변이 주어져야 한다. 이는 동업 관계를 이유로 그의 기망행위가 자신에게 이익이 되지 않도록 하기 위함이다.
§2.11.5.1Item si duo rei promittendi sint et unus ad iudicium non uenerit contempta sua promissione iudicio sistendi causa facta, actor autem ab altero rem petat, ab altero poenam desertionis: petendo poenam exceptione summouebitur.
마찬가지로 만약 두 명의 공동채무자가 있고, 일방이 법정 출두를 위해 한 약속을 무시하고 법정에 나오지 않았는데, 원고가 일방에게는 본래의 채무 이행을 청구하고 다른 일방에게는 불출두 위약벌을 청구하는 경우, 위약벌을 청구함에 있어서 원고는 항변에 의해 배척된다.
§2.11.5.2Aeque si a patre facta fuerit promissio iudicio sistendi gratia ex filii contractu, deinde de re actor egerit cum filio, exceptione summouebitur, si cum patre ex eius promissione agat.
마찬가지로 만약 아들의 계약에 기인하여 아버지가 법정에 출두시키겠다는 약속을 하였고, 그 후 원고가 아들을 상대로 본래의 사항에 대해 소를 제기한 경우, 원고가 아버지를 상대로 그 약속에 기해 소를 제기한다면 항변에 의해 배척될 것이다.
et contra idem erit, si filius promiserit et actor egerit cum patre de peculio.
이와 반대의 경우, 즉 아들이 약속을 하고 원고가 아버지를 상대로 특유재산에 관한 소를 제기한 경우에도 마찬가지이다.